Bu hastalıkta yumurtalıkların dış veya kabuk kısmında dizilmiş çok sayıda küçük kistler vardır. Bu haliyle yumurtalıklar ultrasonografide tipik araba tekerliği şeklinde görülmektedir. Kistciklerin büyüklüğü 2-10 mm ve 10-12 adet kadar sayıları vardır. Mercimek büyüklüğünde dizilmiş olarak görünürler.
Hastalığın sebebi tam olarak açıklanamamıştır. Bu hastalıkta yumurtalıklar fazla androjen hormonu (erkekleştirici hormon) üretmektedir. Bu sendrom; adet bozukluğu, şişmanlık, tüylenme, kistik yumurtalıklar, kısırlık olarak tanımlanmıştır. Kıllanması olan kadınların %70-90 kadarında polikistik over bulunmaktadır.
Polikistik overli hastaların en az yarısında kıllanma, yumurtlayamama ve kısırlık görülmektedir. Ayrıca şişmanlık , erkek tipi kıllanma, kanama bozuklukları, seyrek adet görme, şeker hastalığına meyil görülebilir.Çeşitli teorilerle anlatılan nedenlerle yumurtalıklarda androjen hormon yapımı artar. Bu hormon yumurtaların olgunlaşmasını baskılayarak engeller ,yumurtalıkların kapsülünü kalınlaştırır. Sonuçta androjenler yumurta gelişmesini engelleyerek çok sayıda küçük kistlerin oluşmasına sebep olur. Yumurtalıklardaki kistler içerisinde artan androjenler vücudda östrojene dönüşerek yumurtlamayı kısı döngü ile daha da bozar.
Androjenler, yüzde, göğüs ve sırtta aşırı koyu renkte erkek tipi kıllanmalara neden olur. Ayrıca saç dökülmesi, meme boyutlarında azalma, yüzde akneü klitoriste (bızır) büyüme, cinsel istekte (libido) artışa neden olabilir.
Hastalığın tedavisi hastanın gebelik gebelik arzusuna göre düzenlenmelidir. Gebelik istenmiyorsa rahim duvarının östrojen etkisinde kalmasını engellemeliyiz. Bu amaç için doğum kontrol ilaçları (oral kontraseptibler ve progestin) kullanılabilir.Polikistik yumurtalıklı hastalar (PKOS) yumurtlatıcı ilaçlarla tedaviye iyi cevap verirler. Yumurtalıklara eskiden cerrahi müdahale yapılmaktaydı. Karpuz dilimi şeklinde yumurtalıklardan doku çıkarılıyordu. (Wedge rezeksiyonu) Ancak ameliyatların yapışıklıklara neden olması bir dezavantaj olarak ortay atıldı.Bu yüzden en etkin ilaç tedavisi olarak klomifen tercih edilmektedir. İlaç tedavisine alternatif olarak laparoskopik yöntemle yumurta (over) delgisi (LOD) tedavi de yer almıştır. Ancak bu tekniğinde yapışıklıklara sebep olduğu bilinmektedir. Tedavide enjeksiyonla (gonadotropinler) ilaç uygulanmasının ise çoğul gebelikler ve yumurtalıklarda aşırı uyarılmalara neden olmasından dolayı dikkatle kullanılmaktadır.
Ancak bugün tedavide, kıllanma fazlalığı ve hiperinsülinemi olan kadınlarda, en etkili yöntemin zayıflamak olduğu bildirilmiştir.
2008 Mart ayında toplanan PKOS otörleri (ESHRE) tarafından yayınlanan konsensus bulunmaktadır. Buna göre PKOS hastalarında hayat tarzı değişiklikleri ile kilolu (obez) hastaların kilo vermeleri ve alkol, sigara kullanılmasının kısıtlanması gerektiği önemle vurgulanmıştır.
Sonuçta PKOS tedavisinde birinci sırada klomifen sitrat önerilmiştir. Klomifene dirençli vakalarda ise gonadotropinler ve laparaskopik delme (LOD) tedavileri önerilmiştir. Bunlara ilave olarak sperm sorunu http://www.hamilemiyim.net varsa rahim içi aşılama ( TUI) uygulanmalıdır. Tüm tedavilere rağmen cevap alınamayan olgularda yardımcı üreme teknikleri (tüp bebek) mutlaka önerilmelidir.
