Kürtaj Hakkında

İstemli düşük yapmak amacı ile gebelik ürününü cerrahi yoldan sonlandırma işlemidir. Kürtaj gebelik sonlandırmanın dışında da tanı ve tedavi amacıyla kullanılan bir cerrahi girişimdir. Bu konulara ileride değinilecektir. Burada anlatılacak olan konu yasal 10 haftaya kadar gebeliğin sonlandırma işlemidir.  Yasal 10 haftalık süre son adet kanamasının ilk gününden başlayarak sayılan 70 günlük süredir.(10 hafta)

10 Haftalık Yasal Kürtajla gebeliğin sonlandırmasını kimler yaptırabilir?
Evli ise eşinin onayı gerekir. Evli değil de ve reşit değilse (18 yaşından küçükse); anne ve babasının veya velisinin onayı gerekir. Eğer kadın reşit ise yani 18 yaşından büyükse ve evli değilse istenmeyen 10 haftaya kadar olan gebeliğini kendi istemi ile düşük yani kürtaj yaptırabilir. Ancak burada doktorun iyi bir öykü alması ve iyi bir fiziki muayene yapması, hastanın ruhsal ve bedensel olarak sağlığının normal olarak tespit etmesi şarttır.

10. haftadan sonra kürtaj yaptırılabilinir mi?
Yaptırılabilinir. Ancak bu işlemin mutlaka tıbbi, psikolojik ve sosyal yönden zorunlu olduğunu gösteren ve en az iki hekimin onayının olduğu hastaneden alınan sağlık kurul raporu gerekir. Tıbbi zorunluluğa bağlı nedenlerden bazıları şunlardır; anneye bağlı bazı ağır hastalıklar. Örnek; ağır kalp yetmezliği, şiddetli diyabet, geçirilmiş gebelik toksikozu (eklampsi), geçirilmiş ağır genital cerrahi operasyonlar (prolapsus), toksik guatr, anneye ait doğumsal hastalıklar, kanser, şizofreni, psikomanik depsesif depresyon gibi psikiyatrik hastalıklar sayılabilir. Rahim içinde ölmüş fetus (cenin), kaçınılmaz veya tam olmayan düşük. Bebekte gözüken down sendurumu, kardiyak, gastroentestinal, üregenital anomaller, trisomi 18 ve trisomi 13 gibi kromozom bozuklukları, beyin anomalleri sayılabilir.

Yukarıda sayılan nedenlerle yapılan 10 hafta üzerindeki kürtaj yöntemi 10 haftadan daha küçük gebeliklerde yapılan kürtaj yönteminden daha farklı ve daha komplikedir ve risklidir.

10. Haftadan büyük gebeliklerde yapılan kürtaj yöntemi nasıldır?
Öncelikle bu işlem hastane şartlarında yapılmalıdır. Burada amaç rahim kasılmalarını uyarmak ve düşük eylemini başlatmaktır. Bunun için en çok kullanılan yöntemler şunlarıdır: Çocuğun su kesesi içine veya dışına  verilen hipertonik solüsyonlar (%20 salin solüsyonu), üre solüsyonları, %01 rivanol, oksitosik ajanlar, prostoglandin F1 ve F2 tablet  veya jelleri sayılabilir. Bazen de direkt rahim ağzı dilate edilerek künt küretaj (forseps) ile gebelik ürünü boşaltılır. Bütün bunlarda başarısız olunursa; karından histeretomi yöntemi uygulanır.(karından minilaparotomi ile uterus (rahim) küçük bir kesi ile açılarak cerrahi olarak boşaltılır)  Yukarıda da bahsedildiği gibi bütün bu işlemler hastane şartlarında ve sağlık kurulu raporu almış olan hastalara uygulanır.

KÜRTAJ NASIL YAPILIR?
Konumuz; ülkemizde 1983’te çıkartılan 2827 sayılı kanunla belirlenmiş 10 haftalık gebeliklerin (son adet tarihinin ilk gününden itibaren 70 günlük süre) kürtaj operasyonu ile sonlandırılması işlemidir.

Yüzde 75 oranında seçilen yöntem vakum kürtajdır. (suction küretaj)(emme, çekme küretajı) Bu işlem:  elektrikle çalışan aspiratör veya elle çalışan özel olarak yapılmış 200-250cc’lik enjektörlerle yapılır. İşlem şöyle gerçekleştirilir: lokal veya genel anestezi ile rahim ağzı (serviks) önce özel bujilerle veya laminerya kullanılarak genişletilir, arkasından gebelik haftasına göre uygun kanül rahim içine yerleştirilerek gebelik mahsülü enjektör ile 50 ile 60mm civalık negatif basınçla emilerek çekilir.

10 haftaya kadar yapılan vakum kürtajdan sonra; sharp kürtaja (keskin metal aletlerle) gerek yoktur. Çünkü gebelik mahsülünün tamamı vakum kürtajla çekilir. Keskin aletlerle yapılan (sharp kürtaj) ikinci kontrolde rahim içi yapışıklıkların (Ascherman Sendrumu) olmasını veya kanama ve enfeksiyon riskini arttırır.

10 Haftaya kadar yapılan vakum kürtajın riskleri var mıdır?
Her cerrahi operasyonda olduğu gibi çok küçük riskler olabilir. Ancak; usulüne uygun yapılan, rahmin (uterusun) pozisyonunu ve rahim ağzının (serviks) kanal ağzının açısını iyi değerlendirilmesi, asepsi ve antisepsi koşullarına uyulması ve hızlı çalışma, riskleri en aza indirir. Bu işlemde enfeksiyon, kanama, gebelik arttığı kalması riski azdır. Ölüm riski ise çok nadirdir. Ancak 10 haftanın üzerindeki kürtaj işlemlerinde bu işlemlerde artar.

Kürtaj yapılırken hangi anestezi alınmalıdır?
Kürtaj yapılacak hastanın gebelik süresi 6 haftadan küçükse lokal anestezi ile vakum küretaj yapılabilinir. Bu anestezi şöyle gerçekleştirilir: rahim ağzının (serviksin) 2 veya 3 tarafına 5-10cc kadar jetokain enjekte edilir. 3 dakika sonra genişletme ve vakum küretaj operasyonu gerçekleştirilir. Hasta çok gergin ise ayrıca diazepam veya dormicum da yapılabilir. 6 haftadan büyük gebeliklerde özellikle doğum yapmamış hastalara genel anestezi tavsiye edilir. Anestezi uzmanınca burada hastaya verilen ilaç, kısa etkili uyutucu ilaçlardır. (propofol gibi) işlem, anestezi ve operasyon toplamı 30 ila 40 dakika civarındadır. Operasyondan 1 saat sonra hasta evine gidebilir ve ağızdan gıdasını alabilir. Ertesi günde normal işinde çalışabilir.

Kürtajdan sonra nelere dikkat etmek gerekir?
1-Kanama: 10 güne kadar damlama şeklinde kanama normaldir. Bazen hiç olmayabilir. 10 günden fazla pıhtılı ve parçalı kanama olursa mutlaka doktora kontrole gitmek gerekir.
2-Cinsel Perhiz: 15 gün yasaktır.
3-15 gün duş şeklinde banyo yapmak gerekir.
4-Korunma: Kürtajdan 20 gün sonra yumurtlama tekrar olabildiği için korunma yöntemi uygulamak gerekir.
5-Rh uyuşmazlığı varsa 72 saat içerisinde anti D yapılmalıdır.
6-İşlem esnasında koruyucu antibiyotik yapılmamışsa 5 gün antibiyotik kullanmak gerekir.
7-Gebelikten korunmak için korunma yöntemlerini doktordan kendi vücut yapılarına uygun olan yöntemi öğrenmek ve uygulamak gerekir.

Kürtajdan sonra kısırlık ve düşük riski var mıdır?
Yoktur. Özellikle 10 haftadan küçük gebelikte yapılan vakum kürtajlarda kısırlık ve düşük riski yoktur. 10 haftadan büyük gebeliklerde vardır.

Kürtaj operasyonu istemli düşük dışında nerelerde uygulanır?
Genel olarak tedavi ve tanı amacıyla uygulanır. Bunlar kısaca şunlardır:

1-Anormal rahim (uterus) kanamalarında: 10 günü geçen parçalı ve pıhtılı kanamalar, miyom kanamaları gibi durumlarda hem kanamayı durdurmak hem de dokunun patolojiye gönderilip kesin teşhisi koymak amacıyla yapılır.
2-Endometriyal (rahim iç duvarı) poliplerinde
3-Menopoz sonrası kanamalarda veya menopozda rahim iç duvarının 5mm’yi geçtiği durumlarda.
4-Diskfonsiyonel uterus kanamalarında.
5-Biyopsi almak amacıyla (yumurtlama döneminden sonraki luteal faz yetmezliğinde, endometrium ile yumurtlama günü arasında paralellik olup olmadığını anlamak için.
6-Fraksiyone küretaj: patolojinin rahimde mi yoksa rahim ağzında mı olduğunu anlamak için hem rahimden hem de rahim ağzından ayrı ayrı yapılan küretajlardır.