En sık reçete edilen yumurtlama ilacının jenerik adı klomifen sitrattır. Marka adları Klomen, Gonaphene ve Serophene’dir. Bu ilaç en sık seyrek adet gören kadınlarda yumurtlamayı uyarmak için kullanılır. Standart doz ardışık 5 gün boyunca bir-iki tablettir (50-100 mg). Tedaviye genellikle adet başlangıcından sonraki ikinci, üçüncü, dördüncü veya beşinci günde başlanır. Eğer gerekirse, klomifen tedavisine başlamadan önce içilen progestin tabletleri veya doğal progesteron iğneleri ile adet kanaması getirilir. Hekim progestin veya progesteron vermeden önce gebelik testi yapabilir. Farlutal, adet kanamasını getirmek için en sık kullanılan progestin olan medroksiprogesteron asetatın marka adıdır. Vajinal progesteron (Crinone) veya progesteron hapları (Progestan) da yazılabilir. Hekim kadının gebe olmadığından emin olmadıkça bu ilaçlar kullanılmamalıdır. devamı için tıklayın »

Yumurtlama ilaçları ya yumurtlamanın zamanını kontrol etmek yada düzensiz yumurtlamayı ayarlamak için kullanılırlar. Yumurtlama ilaçları doğru kullanıldıklarında bireylerin çoğunda yumurtlamayı sağlayabilirler ve birden fazla yumurta olgunlaştırarak yumurtlama sonrası problemleri de düzeltebilirler. Yumurtlamanın zamanı bilinirse doktor, örneğin bir aşılamayı gebelik ihtimalini en yüksek hale getirmek için kadının hamile kalabileceği günlere denk düşürebilir.

Yumurtlama ilaçları, seyrek yumurtlayan kadınlarda aylık yumurtlamayı sağlamak veya yumurtlamayan kadınlarda yumurtlamayı teşvik etmek için de yazılabilir. Kadınlar, erkek tipi hormonların yumurtalıklardan fazla salgılanması (polikistik over sendromu [PCOS]), pitüiteride yetersiz FSH ve LH üretimi veya normal seviyelerdeki LH ve FSH düzeylerine yumurtalıkların iyi yanıt devamı için tıklayın »

Birlikteliklerde belirli bir sürece sonrasında en büyük arzu çocuk sahibi olmaktır. Ancakbir takım rahatsızlıklar bebek sahibi olmaya engel olur. Bu rahatsızlıklar ve izlenmesi gereken tedavi yöntemlerini anlamaya çalışalım.

• Tüplerin Hasarlı veya Tıkalı Olması:

Tüplerin kısmen veya tamamen tıkalı olması sperm ile yumurtanın buluşmasını engelleyerek döllenme ve gebeliği olanaksız kılar. Tüplerdeki bu hasar, geçirilmiş enfeksiyon, endometriozis veya geçirilmiş bir ameliyat sonrası kalan karın içi yapışıklıkları gibi birçok nedene bağlı olabilir. Gelişmiş ülkelerde cinsel yollardan bulaşan enfeksiyonlar tüplerdeki hasarın en önemli nedeni. Ülkemizde çocukluk çağında alınan verem mikrobu da tüplerde geri dönülmez hasar oluşturabilir.

• Yumurtlama Bozuklukları:

Yumurtlama bozuklukları kadında en sık görülen kısırlık nedeni olup, yumurtlama bozukluğu dendiğinde, yumurtlamanın hiç olmaması veya düzensiz ve seyrek olması anlaşılır. Adetlerin seyrek veya hiç görülmemesi çoğu zaman bir yumurtlama bozukluğunu gösterir, ancak adetlerin tamamen düzenli olduğu durumlarda da yumurtlama bozukluklarına rastlanabilir. Yumurtlama bozuklukları başlıca üç grupta toplanabilir.

Yumurtalıklardaki yumurta üretimini uyaran hormonların doğuştan eksikliğine bağlı olarak beyin sapından salgılanamaması,
Beyin sapından süt hormonu prolaktinin normalden fazla salgılanması,
Polikistik over sendromu. devamı için tıklayın »

Çikolata kisti endometriosis hastalığının yumurtalıklarda oluşturduğu kistik yapıya verilen isimdir.  Endometriosis kadınlarda özellikle 35 yaşından sonra ortaya çıkan ve ağrı, yumurtalık kistleri ve gebe kalamamayla birlikte giden bir hastalıktır. Tanısı ultrasonografi ve kanda bazı tümör belirteçlerinin ölçümü ile konur. En yaygın olarak kullanılanı Ca125’tir. Hastalığın yumurtalık kanserine neden olduğu savı artık kabul görmemektedir. Tanı konduktan tedavi hastanın özel koşullarına göre belirlenmelidir. Herkes için basmakalıp bir tedavi yoktur. Her endometriomanın alınması gerekliliği şeklindeki yaklaşım son yıllarda terk edilmiştir. Endometriomaların tedavisinde güncel bilimsel veriler ışığında aşağıdaki şekilde bir yaklaşım benimsenmelidir:

Ağrı yakınması olan kadınlar: Bu grup hastalarda en etkin tedavi cerrahidir. Cerrahinin laparoskopik olarak yapılması hem sonuçlar hem de hasta konforu yönünden karın açılarak yapılmasına oranla daha iyidir. Laparoskopi artık endometriosis tedavisinde altın standard olarak kabul edilmektedir. Cerrahi sırasında endometriomalar çıkarılmalı, yapışıklıklar açılmalı, ve görülen tüm endometriosis odakları yok edilmelidir. Operasyon yumurtalık kapasitesine zarar verilmemesi amacı ile mümkün olduğunca atravmatik yöntemler kullanılarak yapılmalıdır. Özellikle rektovajinal septum adı verilen rahim arkası ve kalın barsak arasındaki bölgede yerleşmiş derin endometriosis gözden kaçabilir. http://www.hamilemiyim.net/ Bu durumda ameliyat sonrasında ağrıların geçmediği görülecektir. Laparoskopi sırasında bu bölgenin dikkatli bir şeklide değerlendirilmesi çok önemlidir.

Sadece kist ile başvuran yakınması olmayan kadınlar: Bu grup hastalarda cerrahi yapılmadan bir süre gözlem en doğru yaklaşımdır. Ca125 değerinin yüksek olması veya kist çapının 5 cm’nin üzerinde olması durumlarında cerrahi müdahale düşünülebilir. Cerrahi öncesinde yumurtalık kapasitesi ultrason ve AMH ölçümü ile değerlendirilmeli ve yumurtalık kapasitesi düşük çocuksuz kadınlarda mümkün olduğunca cerrahiden kaçınılmalıdır. Bu durumda 3-6 ay aralar ile ultrason ve Ca125 ile yakın takip yapılmalıdır. Çocukları olan ve başka çocuk düşünmeyenlerde ise laparoskopi ile kist veya kistlerin alınması en uygun olan yaklaşımdır.

Çocuk sahibi olamama yakınması ile başvuran kadınlar: Bu grup hastalarda yumurtalık rezervi değerlendirildikten ve yeterli olduğu saptandıktan sonra kistin tek taraflı olduğu durumlarda laparoskopi ve ardından yaşa göre 6-12 ay kendiliğinden oluşabilecek bir gebeliği beklemek uygundur. Yumurtalık rezervi kötü, kadının yaşı 38’in üzerinde veya kist iki taraflı ise en doğrusu tüp bebek yapmaktır. Yapılan çalışmalar kisti alınan veya alınmayan kadınlarda tüp bebek ile gebelik oranlarında fark olmadığını göstermektedir. Tüp bebekte yumurta toplama işlemi esnasında kistin içine girilmemesi tavsiye edilmektedir. İşlem sırasında kist içinden iğnenin geçmesi enfeksiyon ve over absesi riskini artırır.

Tüp bebek tedavisinde tekrarlayan başarısızlığı olan ve kisti olan kadınlar: Bu grup hastalarda ne yapılması gerekliliği tartışmalıdır. Üç ya da daha fazla denemesinde başarısız olmuş olan kadınlarda endometriomaların alınması önerilebilir. Bu şekilde yapılmış olan bir çalışmada laparoskopi sonrasında hastaların %50’sinde kendiliğinden gebelikler oluşmuştur.

Tekrarlayan laparoskopiler sonrasında hala kisti olan kadınlar: Bu hastalarda laparoskopik cerrahinin komplikasyonları fazladır. Ağrı yakınması yok ise yakın izlem önerilir. Ağrı yakınması olan ve çocuk sahibi olmak istemeyen kadınlarda rahim ve yumurtalıkların alınması gündeme gelebilir. Çocuk isteği varsa tüp bebek yapılmalıdır. Tüp bebek öncesinde tüplerin değerlendirilmesi önemlidir. Tekrarlayan cerrahiler sonrasında oluşma olasılığı yüksek olan yapışıklıklardan dolayı tüpler tıkanmış olabilir. Bu da tüp bebek ile gebelik şansını azaltır. Eğer tıkalı tüp mevcut ise laparoskopik olarak alınması veya rahim ile bitişik olduğu yerden kapatılması gerekir. Laparoskopi yapılmasının yüksek risk taşıdığı olgularda ise histeroskopik sterilizasyon tekniklerinden (Essure) yararlanilabilir.

Kadınların Yumurtalarını Dondurma İşlemi Hangi Durumlarda Yapılır?

Günümüz teknolojisi ile yumurtasını donduran her 100 kadından 30 tanesi gebelik elde edebilmektedir. Yumurta dondurma hangi durumlarda yapılır, anne yaşında bir sınır var mıdır ve ne kadar süre saklanabilir? Tüm bunların yanıtları belki de birçok çiftin, bebek sahibi olmak için bu yöntemi denemesine neden olacak.

Özellikle kanser tanısı konmuş ve kemoterapi tedavisine başlayacak olan kadınlar yumurtalarını dondurmak üzere başvururlar. Çünkü kemoterapide kullanılan birçok ilaç ve kimi kanser vakalarında kullanılan radyoterapi, üreme sistemine, özellikle yumurtalık fonksiyonları üzerine kalıcı hasar yaratabilmektedir. Bunun yanı sıra, gelişmiş ülkelerde özellikle çalışan kadınlar evliliği ya da çocuk doğurmayı daha ileri yaşlara ertelemektedir.

Bu nedenle, genç yaşlarda sayısı daha fazla ve kalitesi daha iyi olan yumurtalarını dondurmak için başvurmaktadırlar. Ayrıca, tüp bebek tedavisinde yumurta toplama günü erkek eşten sperm elde edilemeyen, testis biyopsisinden sperm çıkmayan hastaların yumurtaları dondurulabilir.

Donmuş Yumurtadan Embriyo Elde Ediliyor mu?

Önceleri yavaş dondurma ve hızlı çözme işlemi uygulanan yumurtalardan çok fazla gebelik elde edilemiyordu. Günümüzde ise camlaştırma diyebileceğimiz yöntemlerle yumurtalar şoklanarak dondurulmakta ve kullanılacağı zaman oda ısısında çözülerek mikroenjeksiyon yöntemi ile döllenebilmektedir. Oluşan embriyoların gerekli kadarı daha öncesinden embriyolar için hazırlanmış olan anne rahmine yerleştirilmekte, kalan embriyolar daha sonra kullanılmak üzere yeniden dondurulabilmektedir.

Dondurma Yöntemiyle Bebek Sahibi Olamayanlar Var mı?

Günümüzde yumurtasını donduran her yüz kadından otuz tanesi gebelik elde edebilmektedir. Tüp bebekte başarıyı etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Kadının yumurtalarının kalitesi, yumurtaların alınıp dondurulduğu yaş, çocuk sahibi olmak istediği erkeğin spermlerinin kalitesi, eğer kalça bölgesi ışın tedavisi aldıysa kadın rahminin bu tedaviye bağlı hasar görmesi başarıyı etkiler. Başarıda önemli bir etken ise yumurta dondurma işlemi yapan merkezin bu konudaki tecrübesidir.

Özellikle Kanser Hastalarında Donmuş Yumurtalar Kaç Yıl Saklanabilir?

Teorik olarak bir kez dondurulup doğru koşullarda saklanan yumurta için süre yoktur. Pratikte ise beş yıldan önce çözme ve dölleme işleminin yapılmasını istenir. Süre uzadıkça anne adayının da gebe kalma konusundaki motivasyonu düşmekte, kanserin tekrarlama olasılığı, tekrar tedavi alma olasılığı artmaktadır. Bu yüzden tedavinin kesilip hastalıktan iz kalmayınca gebeliğin denenmesi önerilir. Bebek doğduktan sonra kansere karşı daha kesin ilaç ve cerrahi tedavi yapılabilmektedir.

Bu Yöntemle Kaç Yaşına Kadar Anne Olunabilir?

Sağlıklı bir gebelik için ideal yaş 19–35 yaş arasıdır. 35 yaş üzerindeki gebeliklerde sadece gebe kalabilmek sorun teşkil etmez, ayrıca şeker, tansiyon, kalp hastalıkları ve diğer yaş ile ortaya çıkan problemlerden dolayı gebeliği taşımak ve zamanında doğum yapabilmek de zorlaşır. Bu yüzden mümkün ise bu yaş sınırları içinde gebeliği tamamlamak önerilir. Diğer yandan tıpta 60 yaşına kadar elde edilebilmiş gebelikler vardır. Tabii, bu elde edilen gebeliklerin birçoğu defalarca deneme sonrası elde edilmiştir.

Dış gebelik embryonun rahim dışında bir yere yerleşmesi olarak tanımlanabilir. Dış gebeliklerin yüzde doksanbeşi tüpte, yüzde üçü yumurtalıklarda, yüzde biri karın içerisinde ve %0.2si rahim ağzında yerleşmektedir. Yaş ilerledikçe dış gebelik sıklığı artmakta ve en sık olarak 35-44 yaş grubunda görülmektedir. Eskiden ölümcül bir hastalık olarak kabul edilen dış gebelikte, ultrasondaki gelişmeler ve gebelik testlerindeki duyarlılıkların artması sonucunda erken tanı konulabilmekte ve tedavi edilebilmektedir.

Dış Gebelikte Risk Faktörleri
1. Geçirilmiş pelvik cerrahi öyküsü: Daha önce tüplerle ilgili ameliyat geçirenlerde dış gebelik riski artmaktadır. özellikle daha önce yapılan ameliyat dış gebelik nedeniyle yapılmış ise bu risk  %10-27 gibi yüksek oranlara ulaşmaktadır. Myom, sezaryen, appendisit gibi nedenlerle yapılan operasyonlar riskte önemli bir artışa yol açmamaktadır.
2. Pelvik enfeksiyon: Tüplerinde sorun olan hastalarda dış gebelik riski 3 kat artmaktadır. Tüplerde sorun yaratan en önemli neden cinsel geçişli hastalıklar olup, bunlar arasında en sık görülenler klamidya ve gonore enfeksiyonlarıdır. Tüpleri etkileyen bir enfeksiyon sonrası dış gebelik olasılığı %10 olup, geçirilen enfeksiyon sayısı ile bağlantılı olarak bu risk giderek yükselmektedir.
3. Tüp bebek uygulamaları: Kısırlık sorunu olan kadınlarda dış gebelik olasılığı 2 kat artmaktadır. Bunun nedeninin daha önce geçirilen enfeksiyonlar veya tüp bebek sırasında verilen ilaçlar  olduğu düşünülmektedir. Daha önce dış gebelik geçiren veya tüplerinde sorun olan hastalarda risk daha yüksektir. Tüp bebekte embryolar verilirken tüplerin zedelenmesi, embryonun içinde verildiği sıvı miktarının fazla olması da riski artıran faktörlerdir.
4. Anne karnında dietilstilbestrola maruz kalan kadınlar: Bu ilaç Türkiyede kullanılmadığı için sorun değildir.
5. Sigara kullanımı
6. İlk cinsel ilişki yaşının 18in altında olması
7. Vajinal duş yapılması
8. Daha önce düşük veya kürtaj geçirilmesi: Bu iki faktörle dış gebelik ilişkisi kesin olarak ortaya konamamıştır.
9. Daha önce tüplerin bağlanması: özellikle tüpler bağlandıktan sonra 4 yıldan fazla süre geçmişse oluşan gebeliklerin %60ı dış gebeliktir.
10. Spiral kullanımı: Spiral ile korunanlarda gebelik olasılığı çok düşük olmakla birlikte oluşan gebeliklerde dış gebelik olasılığı yüksektir.

Dış Gebelikte Tanı
1. Kanda b-hCG düzeyi: Normal gebelikte kanda gebelik hormonu düzeyi 2-3 günde bir iki katına çıkar ve gebeliğin 8-10. haftalarında 50.000-100.000 mIU/ml düzeylerine çıkarak maksimuma ulaşır. Normalde 2 günde en az %66 oranında yükselmesi gerekirken, normal gebeliklerin %3-10unda daha az yükselebilir. Ancak yükselme istenen düzeyde değilse veya düşme varsa dış gebelik veya iyi gitmeyen bir gebelik düşünülmelidir. İki gün ara ile bakılan değerlerde düşme görülmesi durumunda düşüş hızlı ise iyi gitmeyen , düşükle sonuçlanacak gebelik, düşme yavaş ise dış gebelik düşünülmelidir.
2. Ultrasonografi: Ultrasonografi ile dış gebeliklerin %80ninde tanı konulabilir. Son adet tarihinden sonra 38.günde gebelik kesesi görülmüyorsa dış gebelik düşünülmelidir. Ayrıca  b-hCG düzeyi 6000-6500 mıUden yüksekse ve karından yapılan ultrasonografide gebelik kesesi görülmüyorsa veya 1000-2000 mIU/mlden yüksek olduğu halde vajinal ultrasonografide gebelik kesesi görülmüyorsa dış gebelik düşünülür. Ancak dış gebeliklerin %0unda rahim içerisinde yalancı bir kese görülebileceği de unutulmamalıdır. Tüp veya yumurtalıkların içerisinde gebelik kesesi ve özellikle kalp atımı olan bebek görülmesi durumunda tanı kesinleşmiş olur.
3. Progesteron düzeyleri: Progesteron düzeyi 20 ng/mlnin üzerinde ise normal gebelik, 5 ng/mlnin altında ise anormal gebelik veya dış gebelik düşünülmelidir. Ancak dış gebeliklerin %50sinde progesteron düzeyi 5 ng/mlnin üzerinde olduğu için tanıda çok fazla kullanılmaktadır.
4. Kürtaj: Kürtajda rahim içerisinden alınan dokuda gebeliğe ait trofoblastlar görülmüşse iç gebelik, görülmemişse dış gebelik düşünülür. Ancak nadiren hem rahim içerisinde, hem de dış gebelik olabilir ve bu nedenle rahim içerisinde trofoblast görülmesi dış gebelik olasılığını tamamen ekarte etmemektedir. İşlem anestezi gerektirdiği için çok fazla uygulanmamaktadır. Anestezi verilmeden pipelle adını verdiğimiz aletle rahim içerisinden kolayca örnek alınabilir, ancak bu durumda dış gebeliklerin %40ı gözden kaçabilir.
1. Kuldosentez: Burada vajinadan bir iğne ile girilerek rahimşin arkasında douglas adını verdiğimiz boşluktan sıvı alınır. Alına sıvı kan şeklinde ise dış gebelik düşünülebilir, ancak kist yırtılması gibi durumlarda da aynı tablo görülebileceği için tanısal değeri yüksek değildir. Ayrıca kan görülmesi her zaman tüpte yırtılma olduğunu göstermez, tüplerin ucundan veya tüplerin ucundan düşük olması durumunda da kanama olabilir.

Dış Gebelik Tedavi
1. Gözlem: Eğer b-hCG düzeyleri düşüyorsa, hastanın önemli bir yakınması yoksa hiçbir tedavi yapılmadan hasta gözlenebilir. b-hCG düzeyi 1000 mIU/mlnin altında ve düzeylerinde düşme görülüyor ise hastaların %90nında tedaviye gerek olmadan dış gebelik tamamen sonlanabilmektedir. Bu oran 1000-2000 mIU/ml arasındaki değerlerde % 60 ve daha yüksek değerlerde sadece %10dur.

2. Medikal Tedavi: Methotrexate, potasyum klorid, hiperosmolar glukoz, aktinomisin-D ve prostaglandinler tıbbi tedavide kullanılmakla birlikte en çok kullanılan ilaç Methotrexatedir. İlaç tedavisi direk olarak dış gebelik kesesi içine veya kalça-damardan verilebilir.
Tıbbi tedavi verilmesi için hastanın kan tablosunun iyi olması, ttansiyon ve nabız gibi yaşamsal bulgularının normal olması, karın içerisinde kanama bulgusu olmaması ve ilaç kullanımına bir engel olmaması gerekir. Hastada yakınmalar çok hafif veya hiç yoksa, dış gebelik kitlesi 4 cmden küçükse, dış gebelik kesesi içerisinde kalp atımı olan bebek görülmüyorsa ve b-hCg düzeyi 10.000 mIU/mlnin altında ise başarı oranı yüksektir.

Tıbbi tedavi verilmemesi gereken hastalar:

• Kadın süt veriyorsa
• Bağışıklık sisteminde bozulma varsa
• Alkolik veya kronik karaciğer hastalığı varsa
• Böbrek fonksiyonlarında bozulma varsa
• Hematolojik (kan hücreleri) bozukluk varsa
• Aktif akciğer hastalığı varsa
• İlaca duyarlılık varsa ve Mide ülseri varsa

İlaç tedavisi genellikle tek doz halinde verilir. Tedavinin başlangıcında kasık ağrısı görülebilir, bunun tüplerdeki yırtılmadan iyi ayırdedilmesi gerekir. Hormon düzeyi ortalama olarak 5 haftada normal dönmektedir. İlaca bağlı olarak bulantı-kusma, ishal, ağızda iltihaplanma, saç dökülmesi, pnömoni ve karaciğer enzimlerinde hafif bir yükselme olabilir. Hormon düzeylerinde düşme olmasına karşın tüplerde yırtılma olabilir ve cerrahi gerekebilir.

3. Cerrahi Tedavi
Cerrahi tedavi laparoskopik olarak veya açık cerrahi şeklinde yapılabilir. Günümüzde dış gebelik operasyonlarının çok büyük bir bölümü laparoskopi ile yapılmaktadır. Dış gebelik tüpün ampuller kısmında (en sık bu bölgeye yerleşir) tüpün üst kısmı açılarak gebelik materyali alındıktan sonra tüp açık bırakılır veya tüp tamamen alınır. Genelde tüp alınmadan yapılan cerrahi tercih edilir, çünkü daha sonraki normal gebelik oranı daha yüksektir. Ancak tüpte harabiyet çok fazla ise, hasta bir daha çocuk doğurmak istemiyorsa, çok fazla kanama varsa ve daha önce aynı tüpte dış gebelik olmuşsa tüpün alınması tercih edilir. Tüpün korunması durumunda hastaların kanda gebelik testi ile izlenmesi gerekir, çünkü hastaların %5inmde gebelik devam eder. Tüpü korunan hastalarda daha sonra rahim filmi çekildiğinde %80-90nında tüpün açık olduğu görülür. Bu hastalarda ileride normal gebelik oranı %55-75 ve dış gebelik oranı %10-15 olarak bildirilmiştir.
Tüpün isthmik bölümündeki gebeliklerde tüpün o kısmı alınıp, uçlar birbirine bağlanabilir veya tüp tamamen alınabilir.

Nadir Görülen Dış Gebelik Durumları
1. Heterotopik gebelik: Burada hem rahim içerisinde normal gebelik, hemde rahim dışında dış gebelik vardır. özellikle tüp bebek yapılan hastalarda sık görülür. Bu hastalarda dış gebelik kesesi ilaçlar verilip tedavi edildikten sonra  veya dış gebeliğin yerleştiği tüp cerrahi olarak alınıp, normal gebelik devam edebilir.
2. Ovaryan Gebelik: Dış gebeliğin yumurtalığa yerleşmesidir. Bu hastalarda tedavi cerrahidir.
3. Servikal gebelik: Burada gebelik rahim ağzına yerleşmiştir. Tedavide medikal ilaçlar veya cerrahi yöntemler kullanılabilir.
4. Abdominal gebelik: Burada gebelik direk olarak karın içerisine yerleşmiştir. Gebelik direk olarak karın içerisinden başlayabileceği gibi, önce tüpte başlayıp oradan karın içerisine düşerek oraya yerleşebilir. Tedavide bazen barkların alınması gerekebilir. Hasta açısından ciddi yaşamsal tehlikelere yol açabilir (enfeksiyon, kanama gibi)
5. Interstissiel gebelik: Burada gebelik tüpün hemen rahimden çıktığı yere yerleşmiştir. Tedavide cerrahi yöntemler veya medikal tedavi kullanılabilir.