Dogum

Doğum belli belirsiz kasılmalar ile başlar. Kasların kasılmaları yukarıdan aşağıya doğru dalgalanmalar halinde belirmeye başlar ve bebeği rahim ağzına doğru iter. Su kesesi, diğer adıyla Amniyon kesesi doğumun herhangi bir aşamasında kendiliğinden yırtılabilir. Bazen de doktor tarafından doğumu hızlandırmak için tıbbi müdahale ile açılır. Sıvı kesesi doğum ağrıları başlamadan daha önce açılırsa doğumu başlatma sinyaline neden olabilir. Doğumun başladığının bir başka göstergesi de rahim ağzındaki tıkacın vajinadan atılmasıdır. Gerek kesenin açılarak sıvının gelmesi, gerekse de rahim ağzı tıkacının atılması doğumun başladığının göstergesidirler. devamı »

 Anne sütünün artması için

Daha Sık Emzirin: Yenidoğan bebeğinizi en az 2 saatte bir emzirin, uyuyorsa uyandırın. Gece ise, 4-5 saatten uzun uyumasına izin vermeyin, uyandırıp emzirin. Bebeğin sık sık emmesi anne sütünü arttıracak en önemli etkendir. Bu durum, ilk günlerde yeni anne için biraz yorucu olsa da, emzirmenin başarıyla sürmesi ve bebeğin kilo alması ona bu ilk sıkıntıları unutturacaktır.

Emzirmek İçin Göğsünüzün Dolmasını Beklemeyin: Göğsünüzde her zaman bebeğe yetecek süt vardır, emzirme sırasında da, hormonal uyarıyla vücut yeniden süt üretecektir. Göğüslerin çok dolu olması bebeğin daha çok doyduğunu göstermez. Aynı şekilde, bazen pompayla sütü sağan anneler gelen miktar karşında hayal kırıklığı yaşayabiliyorlar. Pompayla çektiğiniz miktar, bebeğin memede ne kadar alabildiğinin bir ölçüsü değildir. Bebeğin yeterince beslendiğini ancak kilo alışıyla anlayabiliriz.

Daha Uzun Süre Emzirin: Bebeğin belli bir süre değil, bir göğsü bitirene kadar emmesini sağlayın, sonra da öbür göğse geçin. Böylece, hem önce gelen sulu sütü, hem de sonra gelen yağlı sütü alacak, vücudunuz da süt yapımı için gereken uyarıları almış olacaktır.

Emzirme Sırasında Bebeği Mümkün Olduğunca Çıplak Bırakın: Emerken kolay yorulup bırakan, uyuyakalan bebekler; devamı »

 Lohusalık döneminde meme ağrıları

Hamilelikle birlikte memede birtakım farklılıklar ortaya çıkacaktır. Memeler büyür, sertleşir ve dokunulduğunda bazı yapılar ele gelir. Bunlar memenizdeki salgı bezlerinin gelişmesi ile meydana gelen oluşumlardır ve çok normaldir. Bu değişmeler memede emzirirken yada emzirmezken ağrılara neden olabilir. Geniş ve uygun bir sütyen kullanmak ve temizliğe maksimum önem vermek gerekir. Bu dönemde meme cildinde çatlaklar oluşabilir, bunlara engel olmak için hamileliğin başından itibaren çatlak önleyici kremler kullanılmalıdır.Doğumla birlikte memenin esas görevi başlar. Doğum esnasında salgılanan hormonlar, annenin çocuğun sesini duyması ve çocuğun meme başını emerek uyarması, süt salgılayıcı hormonu yani ploraktini harekete geçirir ve süt yapımı ile salgısı başlar. Bildiğimiz gibi yeni doğanın emzirilmesi onun sağlığı yönünden çok önemlidir. Yeni doğan yeni çevresine, annesinin sütü sayesinde adapte olur. Anne sütü yeni doğan için, gerek besin değeri gerekse sindirim sistemine uygunluğu ile en ideal besindir ve içindeki bağışıklık elemanları ile bebeği mikroplardan korur. Emzirmek çocuğun psikolojisi içinde çok önemlidir. Çünkü emzirme anı çocuğun annesini çok yakın hissettiği ve onunla bir bütün olduğu, güven duygusu, sevgi duygusu ve anne sıcaklığının en yoğun yaşandığı andır. Emzirmek aynı zamanda annenin sağlığı için de çok önemlidir. Çünkü emziren kadının rahmi daha çabuk küçülerek normal haline daha çabuk döner, yine devamı »

 Anne sütü ve emzirme

Emzirme son derecede sağlıklı ve doğal bir
yöntemdir. Her memeli canlı gibi insanlarda
yavrusunu doğumdan hemen sonra
emzirmelidir.

Emzirmeye, doğum şekli normal veya
sezaryen olsun, mümkün olduğunca
doğumdan hemen sonra başlanmalıdır.
Çünkü saatler süren doğum eylemi sonrası
dünyaya gelen bebek yorgundur ve
acıkmıştır. Emzirmenin diğer yararları ise şunlardır:

Doğumdan hemen sonra emzirmeye başlama ile annede doğum sonrası kanamalar da azalacaktır.

Her gebe kadının vücudunda, hamilelik süresinde bebeğini emzirebilmesi için gerekli değişimler olmaktadır. Bu yüzden her anne emzirme yeteneğine sahiptir. Önemli olan bu yeteneğini uygun şekilde kullanabilmektir.

Loğusalık döneminde sütün bol bir şekilde gelmesi için annenin yapması gereken iki konu vardır: Bebeğini sık sık emzirmek ve bol miktarda sıvı tüketmek..

Sütün bol ve uzun süreli gelebilmesi için bebek her istedikçe ve de sık sık emzirilmelidir.

Emzirmede her iki göğüs birden kullanılmalıdır. Daima bir önceki emzirmede kullanılan son göğüsten başlanmalıdır. devamı »

Doğum sonrası hamilelikten korunma

Doğum sonrası ikinci bir gebelik için ne kadar süre gereklidir?

Emzirme dönemi biten kadınların en büyük endişesi gebe kalma korkusudur.Çok kısa bir sürede tekrar gebe kalmak hem riskli ve hem de aile için yeni maddi-manevi bir yük olabileceği için iyi bir korunma şarttır. Doğum şekli ister sezaryen ister normal olsun; doğumlardan sonra vücudun toparlanması ve eski haline kavuşması için genel olarak en az bir 18-24 ay süreyle yeni bir gebelik önerilmez. Ancak bu 18-24 ay içinde vücut tam olarak kendini toparlayabilir, anne fizyolojik olarak tekrar yeni bir gebelik için hazır hale gelebilir.

Süt korur diye bir inanış var,ne kadar doğru ?

Emzirme ile birlikte beynin hipofiz bölgesinden yüksek miktarlarda prolaktin hormonu salgılanır. Prolaktin hormonu da yumurtlamayı baskılayarak gebe kalmayı engeller. Doğum sonrası süt vermeyenlerde 3 hafta, süt verenlerde ise 3 aydan sonra cinsel birliktelikte korunma olmadığı durumlarda gebelik ihtimali artmaktadır.

Emzirmenin koruyuculuğu doğum sonrası ilk 3 ay etkilidir, fakat tam koruyucu değildir.3’ünci aydan sonra bu koruyuculuk da gittikçe azalmaktadır. Doğum sonrası yumurtlama genellikle 3. aydan sonra başlar ve 5-6. aylardan sonra normal periyoduna döner. Günde 5-6 kezden az olmayacak şekilde emziren, bebeğin ek gıda oranı % 15′i geçmeyen ve adet görmeyen lohusalarda, koruma % 75 gibi yüksek bir oranda olabilmektedir.

Doğum sonrası (Normal veya Sezeryan )hangi korunma yöntemleri tercih edilmelidir?

Lohusalık bitimiyle cinsel hayat başlamaktadır. Bu dönemden sonra anne süt vereceği için en çok tercih edilen korunma yöntemleri; geri çekme (dışa boşalma) ,prezervatif,spiral ,üç aylık iğneler ,minipilli (sadece progesteron içeren haplar,ülkemizde henüz bulunmamaktadır)) ve kol cildi altına takılan implantlardır. Normalde kullanılan doğum kontrol hapları ve aylık iğneler östrojen içerebilecekleri için tercih edilmezler.

Spiral doğumdan sonra veya daha ideal olarak 40 gün sonunda takılabilir. Takılacağı zaman adetli olmak gerekmez.Adet gören hastalarda adetli takılması tercih edilir. Ancak rahim ağzında yara, vajinal enfeksiyon olmamalıdır. Bakırlı veya progesteron hormonu içeren spiraller takılabilinir.

Erkeğin prezervatif uygulaması da uygun şekilde kullanıldığı zaman epey yüksek bir koruma oranı sağlar, fakat yine de temkinli olunmalıdır.

Hormonal bir yöntem seçilecek ise en uygun olanı 3 aylık iğnelerdir. Ülkemizde ‘Depo Provera’ ismiyle satılmakta ve aile planlaması merkezlerinde de Sağlık Bakanlığı tarafından uygulanmaktadır. Süte herhangi bir zararı yoktur ,3 ay koruma sağlar. Depoprovera’nın olumsuz yan etkileri iğnelerin yapıldığı süre boyunca adet görememe, bazen akne, göğüslerde gerginlik, iştaha bağlı kilo artışı, zaman zaman adet düzensizlikleri şeklinde ara kanamalar ve depresyona meyildir. 3 ayda bir tekrarlanır. İğnelerin yapımı bırakıldıktan sonra adetler uzun bir süre düzensiz devam edebilir ve yumurtalıkların tekrar döllenmeye uygun yumurta yapması 8-12 ayı bulabilir.

Ülkemizde satılmayan ‘minipilli’ olarak isimlendirilen sadece progesteron içeren haplar da diğer bir yöntemdir. 3 aylık iğnelere göre yan etkileri çok daha azdır.Düzenli kullanmak gerekmektedir. Fakat ülkemizde tedarik edilmesi çok zordur.

Son yıllarda gittikçe yaygın kullanılan bir yöntem olan cilt altı implantlar da doğum sonrası takılabilinmektedir. Küçük bir cerrahi işlem gerektiren bu korunma yönteminin en büyük dezavantajı ise maliyeti ve devamlı progesteron salınmına bağlı yan etkileridir.

Bilinen ve yaygın kullanılan klasik doğum kontrol hapları hem estrojen hem de progesteron içerirler. Progesteronun anne sütüne her hangi bir zararları olmazken estrojenler anne sütünü azaltır ve süt ile bebeğe geçebilirler. Bu yüzden emzirme döneminde doğum kontrol hapları önerilmez.

Aylık iğneler de doğum kontrol hapları gibi östrojen hormonu içerdikleri için aynı sebeplerden dolayı emziren annelere tavsiye edilmezler.
Doğum sonrası tüplerimi bağlatmam doğru olur mu?
Doğum sonrası artık kesinlikle yeni bir çocuk istemeyen ve 35 yaşın üzerindeki kadınlarda babanın da rızası ile tüplerin bağlanmasının herhangi bir sakıncası yoktur.
Tüp ligasyonu işlemi doğum sezeryan ile olmuş ise , ailelerin önceden işlem için rızalarını belirtir imza vermeleri durumunda ameliyat sırasında da yapılabilir.Annenin yaşı uygun ve başka bir bebek arzulamıyor ise veya 3 kez sezaryen olmuş ve bebeklerinin hepsi sağlıklı ise yaşının bir önemi olmaksızın sezeryan işlemimi sırasında tüp ligasyonu uygulanabilmektedir. Tüplerin bağlanması normal doğumdan sonra ilk 5 gün içinde veya doğumdan 40 gün sonrasından itibaren aile planlaması kliniklerinde laporoskopi veya minilaparotomi denilen küçük bir kesi yardımıyla da yapılabilinmektedir.
Tüplerin bağlanması durumunda geriye dönüş yok denecek kadar az olduğu için çiftler çocuk istememe konusunda kesin kararlı olmalıdırlar. Tüplerin bağlanması ayrıca adet düzensizlikleri, cinsel fonksiyonlarda azalma ve kasık ağrısı gibi şikayetler yaratmaz.

Tüpleri bağlatmanın ardından gebe kalma riskim var mı ?

Tüplerin bağlanması (tüp ligasyonu) %100 gebelikten korunmayı garanti etmemektedir.Nadir de olsa tüp ligasyonunun ardından gebelik görülebilir.
10.000 tüp ligasyonu yapılan hastada oluşturulan çalışmada 11 gebelik saptanmıştır.Bu nedenle tüp ligasyonu ardından gebelik oranı %0.11’dür.Bu nadir vakalarda tüpler yeniden uç uca gelip yumurta hücresinin döllenip rahme yerleşmesine olanak vermektedir.Bu gebeliklerin bir kısmı tüplerdeki harabiyet nedeniyle ektopik(dış) gebelik olarak görülür.Tüp ligasyonu ardından uzun süre (10 yıl) geçtiğinde gebelik oranı hafif artmaktadır.
Tüpleri bağlattıktan sonra yeniden gebelik istenirse yeni bir cerrahi girişim gereklidir.Yapılacak bu cerrahi operasyon gebelik garantisi içermemektedir.Bu nedenle bu operasyon yerine Tüp Bebek uygulaması sıklıkla önerilmektedir.
Bunların dışında doğum sonrası başka hangi yöntemler kullanılabilinir?
Ülkemizde en çok uygulanan yöntem geri çekme veya ‘coitus interraptus’ denen yöntemdir. Çok daha nadiren kullanılan ve ülkemizde yaygın olmayan yöntemler ise ; servikal kap, vajen içi fitil ve kremlerdir ve koruyuculukları azdır.
Erkekte tüp bağlanması işlemi ise “Vazektomi” olarak bilinir. Lokal anestezi eşliğinde ayaktan yapılan çok basit bir işlemdir. İşlem sonrası cinsel istek veya fonksiyonlarında azalma yaratmaz ve meni’nin miktarında değişme olmaz. Yine geri dönüşümü olmayan bir yöntemdir. Erkekleri bu yönteme ikna etmek zordur.

Doğum sonrası veya normalde de hangi korunma metodu kullanılırsa kullanılsın her türlü adet gecikmesi durumunda öncelikle gebelik düşünülmelidir. Eğer gebelik testleri ve muayene sonuçlarında gebelik saptanmazsa adet gecikmesi nedenine yönelik tedavi uygulanmalıdır.

Doğum kontrol hapları kilo aldırırmı ?

Doğum kontrol haplarının içinde bulunan progesteron türevi maddeler vücutta su tutulmasına neden olabilirler. Bu etki kişiden kişiye değişmekle beraber, biriken madde “su” olduğundan, kalıcı bir kilo değişikliği yapması beklenen bir yan etki değildir. Yine haplar beyinde açlık merkezine etki ederek iştah artışına neden olabilirler. Bu etki de kişiden kişiye değişmekle beraber günümüzde kullanılan düşük dozlu (yani 35 mikrogram ve daha düşük miktarlarda östrojen içeren) hapların anlamlı bir iştah artışına ve buna bağlı olarak gıda alımının artması sonucu kilo artışına neden olmaları beklenmez. Haplardan kaçınmanızın tek nedeni kilo almaktan korkmanız ise doktorunuza bu durumu bildirin. Belki de bu durumda en iyi çözüm hapları 4 ay boyunca kullanmak ve 4. ay sonunda sonucu değerlendirmektir. Bu süre sonunda hapların sizde kilo aldırıcı etkisi olup olmadığı ortaya çıkacaktır. Sonuca göre haplara devam edebilir veya diğer yöntemlere geçiş yapabilirsiniz.

Doğum kontrol hapları Tüylenme yaparmı ?

Günümüzde kullanılan doğum kontrol haplarının içeriğinde yer alan progesteron türevli ilaçların testosteron (”erkeklik hormonu”) benzeri etki yapması muhtemel olmakla beraber, hapların yapımında en az testosteron etkisi bulunan progesteron türevi ilaçlar kullanılır. Bu yüzden günümüzde kullanılan hapların tüylenmeyi artırması beklenmez. Aksine tüylenme tedavisinde doğum kontrol hapları birinci basamak tedavi olarak uzun zamandan beri kullanılmaktadırlar.

Doğum kontrol hapları Kısırlığa neden olurmu ?

Haplar bırakıldıktan sonra hapların sağladığı kan hormon seviyeleri kısa zamanda azalır ve günler içinde hap almadan önceki seviyelerine geri döner.

Hapların kalıcı hormon bozukluğu yaptıklarına dair hiçbir bilimsel veri yoktur ve teorik olarak da mümkün görünmemektedir.

Kişisel farklılıklara bağlı olarak yumurtlamanın (yani gebe kalabilirliğin) geri dönüşü bir-iki ay gecikebilir, bu süreden daha fazla bir gecikme oldukça ender görülen bir durumdur.

Özetle söylemek gerekirse bir kadın doğum kontrol hapı kullanımına başlarken gebe kalabilme açısından neredeyse, yani gebe kalabilirliği ne düzeydeyse, hapı bıraktıktan sonra bu özelliğine geri dönecektir. Dikkat edilmesi gereken nokta kadının doğum kontrol hapını kullanma süresidir. Örnek olarak 30 yaşında hap kullanmaya başlamış bir kadın kullanıma 5 yıl sonra son verdiğinde gebe kalabilirliği azalmış olacaktır. Bu azalmanın nedeni 5 yıl boyunca hap kullanması değil, gebe kalabilirlikte yaşa bağlı olarak doğal olarak görülen azalma eğilimidir.

Doğum kontrol hapları Kanser yaparmı ?

Elimizdeki veriler doğum kontrol hapı kullanımının rahim ve yumurtalık kanseri ortaya çıkma riskini azalttığını göstermektedir. Meme kanseri konusunda veriler çelişmekle beraber, haplar muhtemelen bu kanser türünün ortaya çıkma riski üzerinde etkisizdirler.

Rahim ağzı kanseri üzerinde hapların bir etkisi olmasının beklenmemesiyle beraber, hap kullanan kadınlarda rahim ağzı kanserlerinin öncüleri daha sık yakalanmaktadır. Bunun nedeni muhtemelen hap kullanan kadınların yıllık jinekolojik muayenelerini aksatmamaları ve rahim ağzı kanseri öncüsü lezyonların papsmear kanser tarama testiyle henüz belirti vermeyen bir aşamada saptanabilir olmasıdır.

Doğum kontrol hapları Her gün aynı saatte alınmalıdır, unutulursa gebe kalınırmı ?

Hapları almak için hatırlamanız gereken yalnızca şudur: Günde bir kez ve günün aynı zaman diliminde (tercihinize göre sabah, öğlen veya akşam). Bir günden diğerine üç dört saatlik bir farklılığın hiçbir olumsuz etkisi yoktur.

Bir gün hap almayı unutursanız, ertesi gün iki tane birden aldığınızda hapların koruyuculuğunda bir azalma olmaz. Bunu alışkanlık haline getirmediğiniz sürece her adet döngüsünde ilacı bir veya iki kez unutmanızın hapların koruyuculuğu üzerinde olumsuz bir etkisi olmaz.

Doğum kontrol haplarının pek etkili olmadığını duydum

Hapları doğru şekilde ve zamanında alan kadınlarda gebelik şansı yüzde birden daha azdır. Pek çok kadın Doğum kontrol haplarının fazla etkili olmadığını düşünmektedir. Burada gözden kaçan nokta hapların etkisinin az olmasındaki en önemli etkenin kullanım hataları olduğudur. Bazı istatistikler konuyu anlamaya yardımcı olabilir.

• Kadınların sadece % 28′i hapları doğru şekilde kullanmaktadır.

• Sadece % 42 her gün unutmadan hap almaktadır.

• En az %16 kadının ilaç kutusunda ayın sonuna gelindiğinde hap bulunmaktadır.

• Yaklaşık % 25 vakada 1 yıl dolmadan hap kullanımı bırakılmakta ve başka bir korunma yöntemi kullanılmamaktadır.

• 3 aylık dönemde % 33 kadın hap alımını unutmaktadır.

• % 17 kadın hapları doğru sırada almamaktadır.

Bunlar “hap kullanırken” kadınların hamile kalmasına neden olan en önemli etkenlerdir.

Doğum kontrol hapı kullanan her kadın 9 ayda bir ara verip vücudunu dinlendirmelidir.

“Dinlendirmek” maksadıyla hapı bıraktırmayı gerektirecek hiçbir tıbbi gereklilik yoktur.

Dinlendirmek maksadıyla hapları bırakmak gereksizdir, çünkü:

• Hiçbir tıbbi faydası yoktur.

• Bu amaçla hapı bırakmanın tek etkisi istenmeyen bir gebeliktir.

• Hap kullanımını bırakmak ve sonra yeniden başlamak kullanımın ilk birkaç ayında görülen yan etkilerin yeniden yaşanmasına neden olur.

• Hap kullanmayı bırakan kadınlar bu ilaçların doğum kontrolü dışındaki faydalarından da yararlanamazlar.

Hap kalp krizi, inme ve kanda pıhtılaşmaya neden olur.

Doğum kontrol hapı kullanan ve sigara içmeyen kadınlarda kalp krizi ve inme riskinde artış yoktur. Bacak ve kol damarlarında pıhtılaşma riskinde bir miktar artış söz konusudur. Risk 100.000′de 5-20 den, 100.000′de 15-20′ye çıkar.

Doğum kontrol hapı sakat çocuk doğmasına neden olur.

Doğum kontrol hapı doğum arazlarına ya da gelecekte doğacak olan çocukların sağlıklarında olumsuz bir etkiye neden olmaz. Hatta hap kullanılırken gebe kalınsa bile bunun bebeğin sağlığı üzerinde olumsuz bir etkisi yoktur.

Bu yanlış bilgiler nereden geliyor?

Bazı yanlış bilgiler ilaca bağlı yan etkilerin ve bu etkileri sadece çok az kadının yaşadıpı gerçeğinin gözardı edilmesinden kaynaklanmaktadır.

Bazıları ise aile planlamasına karşı olan bazı kişi ve kurumların yaydığı hurafelerdir.

Diğer yanlış bilgiler de çok yüksek doz östrojen ve progesteron içeren “eski kuşak” doğum kontrol haplarını kullanan kadınların yaşadığı deneyimlerden kaynaklanmaktadır.

 Doğum sonrası korunma

Gebeliğini tamamlamış yada gebeliğinin sonuna gelmiş bayanlarda önemli bir sorun ve meraktır “Doğumdan sonra neyle korunacağız?” düşüncesi… Bu amaçla doğum sonrası lohusaların neyle ve nasıl korunmaları gerektiğinin bilgisini vermeye çalışacağım bu makalede…

Öncelikle bilinmesi gereken şudur ki; yeni doğum yapmış annelerin postpartum ilk 6 haftasına lohusalık (puerperium) adı verilir. Halk arasında söylenen “lohusa’nın bir ayağı mezardadır” tabiri çok da yanlış sayılmaz aslında. Gerçekten gebelik boyunca bütün rezervlerini, gücünü, kanını, besin maddelerini, kalsiyumunu vs bebeği için harcamıştır anne. Bu nedenle hem gebelik sırasında hem de erken postpartum dönemde anne; fiziksel ve mental olarak desteklenmelidir. Zira doğum sonrası hüznü ve depresyonu denilen psikolojik problemler de lohusayı bekleyen önemli sorunlardır. Çünkü bu bağlamda sağlığın tanımını hatırlarsak: “Kişinin yalnız bedenen değil ruhen de tam iyilik halidir” sağlık…

Bu nedenle özellikle eşi ve yakın çevresi açısından çok zor geçmiş bir gebelik süreci ve zor geçecek bebek büyütme dönemi, uykusuzluklar, anemi durumlarına bağlı halsizlik, yorgunluklar hep üstüste eklenecektir. Destek ileri derecede önem arzedecektir bu dönemde.

Laktasyon döneminde diyetisyenler normalden çok daha fazla kalori ilave etmektedirler lohusaların diyetine. Çünkü, anne karnında iken, göbek kordonundan alınan besinler, şimdi de süt yoluyla anneden çekilmekte ve anne zayıf düşürülmektedir. Dolayısıyla replasman yani yerine koyma da had safhada olmalıdır.

Korunma yöntemlerine gelince; erken postpartum dönemde “löşi” denilen lohusa akıntıları, bir süre devam eder ve eş zamanlı olarak rahim kendisini toplamaya ve eski haline gelmeye çalışır.

Literatürde postpartum ilk 1,5 aydan önce emziren annelerde gebeliğe rastlanılmamıştır. Ancak bu dönemden sonra, anneye ve bebeğe zararı olmayan yöntemlere mutlaka geçilmelidir. Halk arasındaki yaygın kanı olan “süt korur” mantığına uyulması, beraberinde bir çok gereksiz kürtajı getirmektedir.

Bu amaçla 2. Aydan sonra ria (spiral) uygun bir yöntemdir.(Hormonlu yada bakır) Ya doğumdan hemen sonra ya da 2. aydan sonra takılması önerilmektedir. Hormon salgılamayan mekanik bir yöntem olması nedeniyle tercih edilebilecek bir yöntemdir ria. Diğer bir yöntem ise 150 mg medroksi progesteron asetat (depo provera) içeren 3 aylık iğne yöntemidir. Sadece gebelik hormonu içermesi nedeniyle emziren annelerde güvenle kullanılabilen koruyuculuğu oldukça fazla olan etkin bir yöntemdir. Ard arda 3-4 sefer yapıldığında, ilaç kesilse bile 9 aya kadar gebeliğe engel olabilmektedir. Diğer metodlar olarak, bariyer metodlar (vajinal spermisidler, servikal (bayan kondomu) kondom,erkek kondomu,jel, köpükler) ve implanon adı verilen sol kola takılan progesteronlu implant sistemi de lohusa da kontraseptif amaçlı kullanılabilir. Doğum kontrol hapları ve aylık iğne (mesigyna) gibi östrojen içeren uygulamalar anne sütünden bebeğe geçmesi nedeniyle erken postpartum dönemde uygun değildir ve seçilmemelidir.

Normal doğum

Sezaryen karın duvarı ve rahim ön duvarının kesilerek bebeğe ulaşılması ve bu yolla bebeğin anne vücudu dışarısına çıkarılmasıdır. Bu durum genellikle anne ve / veya bebekle ilgili bir problemin varlığında doğumun bir an önce gerçekleşmesi gerektiğinde başvurulan bir yoldur. Ayrıca bebeğin doğum kanalından geçerek sağlıklı olarak doğması mümkün görünmüyorsa yine bu yol izlenmektedir. Ancak son yıllarda özellikle hastane ve ameliyathane koşullarının iyileşmesi ve anestezi tekniklerinin daha da gelişmesi ile belli bir sebep yokken bile isteğe bağlı olarak anne adayları normal doğum yerine sezaryenle doğumu tercih etmeye başlamışlardır.

Burada incelenmesi gereken konu, sebepsiz yere yapılan sezaryen doğumların anne ve/ veya yeni doğan sağlığı açısından bir olumsuzluk içerip içermediğidir.

Gelişmiş ülkelerde bir dönem 1965 ile 1988 yılları arasında özellikle ABD ‘de sezaryen doğumların % 4,5 ‘lardan % 25 ‘ lere ulaştığı görülmüştür. Bu artışa yönelik olarak 1991 yılında ABD Halk
Sağlığı Merkezi sezaryen oranlarının % 15′lere çekilebilmesi için bir çalışma başlatmıştır. Bugün ABD ‘de sezaryen doğum hızı %21 civarında seyretmektedir.

Türkiye’deki duruma bakıldığında sezaryen oranlarının yukarıdaki rakamların çok üzerinde olduğu görülmektedir. Özellikle sosyoekonomik düzeyi yüksek olan anne adaylarının daha ziyade sezaryen doğuma yöneldikleri ve sezaryen oranlarının % 80–90 ‘lara kadar çıkabildiği izlenmektedir. Ancak Türkiye genelinde bu oranlar konusunda ayrıntılı veriler yoktur.

Sezaryenle normal doğumun anne ve yeni doğan sağlığı açısından
incelenmesi gerekir:

Anne açısından bakıldığında sezaryen büyük bir ameliyattır. Burada genel anesteziye bağlı problemler ile kesiden kaynaklanan kanama, enfeksiyon, idrar yolu enfeksiyonu ve damarda pıhtı oluşumu riski sezaryende belirgin olarak daha yüksektir. Bu durumlardan biri oluştuğu zaman annenin hastanede kalış süresi uzamakta ve doğum giderleri artmaktadır.

Anne ölüm hızı sezaryen ve normal doğum açısından karşılaştırıldığında ise; sezaryende anne ölüm oranı 6 kat daha fazladır. Ancak bu oran gerek acil ve gerekse isteğe bağlı olarak yapılan sezaryenlerin tümünü içermektedir. İsrail ‘de yapılan istatistiksel bir araştırmada 1984 ile 1992 yılları arasında İsrail’de yapılan tüm doğumlarda epidural anestezi ile yapılan ve acil olmayan koşullarda gerçekleştirilen sezaryen doğumlarda anne ölüm hızının normal doğumunda altında olduğu anlaşılmıştır. Ancak bu verilerin tekrarlayan çalışmalarla desteklenmesi gerekmektedir.
Yeni doğan açısından bakıldığında ise; bugüne kadar yapılan araştırmalarda acil olan durumlar ve gerekli haller dışında, isteğe bağlı olarak yapılan sezaryen doğumlarının yeni doğan için daha avantajlı olduğuna dair bir bulgu yoktur. Aksine fetusun doğum kanalından geçmeden doğduğu durumlarda bir dizi olumsuzluk yeni doğanı etkileyebilir.

Doğum eylemi başlamadan ( ağrı çekmeden ) doğumun gerçekleşmiş olması ve fetusun doğum kanalından geçmemesi yeni doğanın akciğer fonksiyonlarını bozabilir ve yaşamın ilk günlerinde solunum problemlerine yol açabilir. Sezaryen sırasındaki anestezik maddeler ( özellikle genel anestezi sırasında ) göbek kordonu yoluyla fetusa geçerek yeni doğanın solunum merkezlerini baskılayıp bebeğin doğar doğmaz ağlayamamasına yol açabilir. Bu durumda tecrübeli bir çocuk hekimi tarafından canlandırma işlemi uygulamak gerekmektedir. Ayrıca sezaryen sonrası annenin bebeği emzirmesi gecikebilir ve bu nedenle bebeğin emmesinde ve annenin sütünün gelmesinde problemler yaşanabilir.

Yukarıdaki tüm durumlar göz önüne alındığında gerekmeyen durumlarda sezaryenle doğum yapılması gerek anne ve gerekse bebek için uygun görünmemektedir.

Doğumun şekli konusunda, tüm gebelik sırasında olduğu gibi, doğum doktoruyla tam bir işbirliği içerisinde olmak gerek anne ve gerekse doğacak çocuk için büyük önem taşımaktadır.

Anne sütü arttırıcı besinler

Siz annelerin emzirme döneminizde sağladığınız sütteki enerjinin büyük bir kısmı, yediğiniz gıdalardan sağlanır. Aldığınız tüm enerji tam olarak süt enerjisine dönüşmez, çünkü vücut dokuları da bir miktar enerjiyi emer. Sağlıklı bir annenin günde ortalama 700–800 ml süt salgıladığı esas alındığında, emzirme döneminizde günlük ortalama ekstradan enerji gereksiniminiz 750 kaloridir. Bu miktarın 500 kalorisi yediklerinizden sağlanırken, 250 kalorisi hamilelikte depoladığınız yağlardan karşılanır. Bu da emzirme sırasında aldığınız fazla kiloların, enerjiye daha hızlı dönüşmesinin sağlar. Beslenme ve Diyet Uzmanları Dilem İrkin ve Şengül Sangu Talak: “Bu gereksinimlerinizi karşılayabilmeniz için sizin özelliklerinize göre bir beslenme ve diyet uzmanı ile birlikte hazırlayacağınız, başta doğal besin kaynaklarından oluşan, sağlıklı, yeterli ve dengeli beslenme programı ideal olacaktır. İyi ve doğru bir beslenme hem sizin vücudunuzu korunmanızı, kilo kontrolünüzü sağlamanızı hem de bebeğiniz için daha fazla ve kaliteli süt üretmenize yardımcı olur. Emzirme döneminizde, düşük kalorili bir zayıflama programı uygulamaktan kaçının.” diyorlar.

Dikkat etmeniz gerekenler

• Hızlı kilo vermeyi vadeden diyet ve ilaçları uygulamayın.

• Sütünüzü arttıran en önemli besin sudur. Günde en az 2,5 – 3 litre su içmelisiniz, çünkü sütün önemli bir kısmı sudur.

• Kalsiyumdan zengini olan süt, yoğurt ve peyniri düzenli olarak tüketmelisiniz.

• Her gün 1 adet yumurta veya 1 porsiyon etli sebze veya kurubaklagil yemeği yemeye özen göstermelisiniz.

• A Vitamininden zengin havuç, yeşil yapraklı sebzeler, kayısı gibi besinleri, beslenme programınızda sık bulundurmalısınız.

• Vitaminlerin zengin bir kaynağı olan taze sebze ve meyveleri her gün düzenli olarak tüketmelisiniz.

• Yediğiniz yiyeceklerin besleyici değerini korumak ve özellikle anemiyi (kansızlığı) önlemeniz açısından, yemeklerinizle birlikte çay içmemelisiniz.

Beslenme programınızda yer alması gereken temel besin grupları ve içerikleri

Süt ve süt grubu

* Süt
* Yoğurt
* Peynir
* Ayran

Et ve et grubu

* Et
* Tavuk
* Balık
* Yumurta
* Sakatatlar
* Kuru baklagiller

Ekmek ve ekmek yerine geçen grubu

* Ekmek
* Tahıllar (mısır, buğday, çavdar, yulaf)
* Makarna
* Pirinç
* Bulgur
* Çorbalar
* Un ve undan yapılmış yiyecekler

Sebze ve meyve grubu

* Tüm sebze ve meyveler bu grup içerisindekiler.

Yağ grubu

* Zeytin
* Yağlı Tohumlar ve yağı (ceviz, fındık, badem, susam v.b)
* Bitkisel sıvı yağlar (mısırözü, ayçiçek, soya, pamuk v.b)
* Margarin
* Tereyağı
* Hayvansal yağlar (iç yağı, kuyruk yağı)

Tebrikler..

Sonunda hayatınızdaki bu en önemli olaylardan biri gerçekleşti. Aylar süren heyecanlı ve sıkıntılı bekleyiş sonrasında bebeğiniz kucağınızda. Ne kadar tatlı değil mi?

Şimdi mutluluğun yanı sıra aklınızı kurcalayan ve cevaplanması gereken sorular var.

• Akıntım ne zaman bitecek?

Bu süreç kişiye göre değişir. Genelde 4 - 8 hafta kadar devam eder. Doğumla ve plasentanın çözülmesi ile başlar ve kadından kadına göre farklılık gösterir. Doğumun ardındaki ilk günlerde açık kırmızı renkte ve oldukça yoğundur. Sonraki günlerde önce pembe ardından da kahverengi olur. Sonlara doğru sarı - beyaz veya renksiz olur ve iyice azalır. Bu zaman içerisinde tampon kullanılmaması önerilir. Doğum sonrası rahim yavaş yavaş toparlandığı için normal ped kullanılması daha isabetli olur. Akıntıda aşırı koku gibi herhangi bir şey sizi rahatsız ediyorsa mutlaka doktorunuza danışın çünkü bu enfeksiyon belirtisi olabilir.

• Eski kiloma ne zaman kavuşurum?

Şöyle derler: Karın 9 ay büyür, 9 ayda da ortadan kaybolur. Bu böyle midir değimlidir bir kenara, kesin bir şey var ki aniden eski hatlarınıza kavuşmanız mümkün değil. Kilo vermek normalde de çok kolay değildir. Bu biraz kişiye özeldir, ayrıca beslenme ve yaşama tarzınızla da ilgilidir. Fakat ortalama olarak 3 - 6 ay içerisinde eski kotlarınıza sığmanız mümkün.

• Doğum sonrası diyet yapılabilir mi?

Yapmasanız daha iyi olur. Özellikle de emzirdiğiniz sürece. Bu dönemde sağlıklı ve yeterli beslenmeniz çok önemli. Tüm yedikleriniz sütle bebeğe de geçiyor. Ayrıca emzirme döneminde bol bol enerjiye ihtiyacınız var. Diyet yapmanız bünyenizin zayıf düşmesine neden olur.

• Rahmin eski haline dönmesi ne kadar sürer?

Rahim doğum sonrası daha ilk günlerde tekrarlanan kasılmalarla eski ebatlarına dönmeye başlar, yani küçük bir armut büyüklüğüne. Bu kasılmalar özellikle emzirme sırasında hissedilir çünkü süt verirken hormonların oluşumunu hızlanır. Ayrıca arada sırada sırtüstü yatmak ve göbek deliği altındaki bölgeye hafif masaj yapmak da rahmin toparlanması süreci olumlu etkiler.

• Egzersiz yapmaya ne zaman başlayabilirim?

Uzman doktorunuzun tavsiye edeceği egzersizlere doğumdan sonraki ilk günlerde başlayabilirsiniz. Bunlar zayıflayan kaslarınızı toparlamaya yarayacaktır. Günde bir defa uzun uzun ve yoğun bir şekilde yapmaktansa egzersizleri günde birkaç defa azar azar, fırsat buldukça yapabilirsiniz. Tabi normal doğum yerine sezaryen olduysanız en az 5 gün geçmesini beklemeniz gerekir. Veya doğum sırasında herhangi bir müdahale yapıldıysa egzersizlere başlama sürecinizi mutlaka doktorunuza danışmalısınız.

• Ne zaman eskisi gibi banyo alabilirim?

Akıntı bitince eskisi gibi banyo yapabilir fakat o zamana kadar sadece duş alın çünkü rahim tam olarak toparlanıp kapanmadan enfeksiyonlara karşı savunmasızdır. Uzun uzun bir banyo veya küvet keyfi sırasında bakteriler enfeksiyona neden olabilir bu da sizin ve emzirdiğiniz bebeğiniz için sakıncalı ve tehlikelidir.

• Eşimle normal seks hayatımıza ne zaman dönebiliriz?

Aslında siz ve eşiniz buna ne zaman hazır hissederseniz o zaman. Fakat doğum sırasında cerrahi müdahale yapıldıysa belki önce iyice iyileşmeyi beklemeniz sizin de rahat hissetmeniz açısından iyi olur. Ayrıca akıntı da enfeksiyonlara neden olabilir. Prezervatif kullanmak bir çözüm olabilir.

• Hamilelikten korunmalı mıyız?

Mutlaka. Emzirmek sizi hamile kalmaktan korumuyor. Aslında hassas bir konu çünkü emzirdiğiniz için hap almanız önerilmiyor. Spiral taktırmanız için de rahim toparlandıktan sonraki ancak ilk adet döneminizi beklemelisiniz ki bu da en az 8 haftalık bir süreç demek. Günleri hesaplayarak korunmanız da mümkün değil çünkü adetleriniz de bir süre düzensiz olabilir. Bu konuyu çözmenin en akıllıca yolu doktorunuza danışmaktır.

• İçki içebilir miyim?

Emzirdiğiniz sürece alkol almamanız tavsiye ediliyor çünkü süte karışır. Fakat bir kutlama veya benzer güzel bir olay söz konusuysa ufak bir kadeh beyaz şarap / şampanya veya bira içmenizde sakınca yok. Hatta bunlar süt yapımını arttırır. Fakat süt yapıyor diye sakın minik bir kadehten fazlasını içmeyin.

• Ağır kaldırabilir miyim?

Doğumdan sonraki özellikle ilk günlerde ağır kaldırmayın. Vücudunuz zaten zayıf düşmüş durumda, kaslarınız da henüz toparlanmamış. Çok fazla ve aşırı hareketlerden de kaçının. Özellikle sezaryen olduysanız 5 gün kadar iyice istirahat edin. Genel olarak doğumdan sonra fırsat buldukça dinlenmeniz çok önemli. Bebeği kucağınıza alırken de ani hareketlerden kaçının.

• Parfüm veya kokulu vücut losyonları kullanabilir miyim?

Kullanmasanız çok daha iyi çünkü bebeğinizin görme yeteneği henüz zayıf olduğu için sizi kokunuzdan tanıyor. Onun çok iyi tanıdığı ve sevdiği bu kokuyu değiştirerek onu “zor” durumda bırakmayın. Sabrederek bu tür zevklerinizi biraz erteleyin.

• Yorgunluk ve uykusuzlukla nasıl baş edebilirim?

Yeni doğan bir bebek sahibi anneyi oldukça yorucu bir dönem bekliyor. Bunun başlıca nedeni ise geceler dahil olmak üzere 2 saatte bir tekrarlanan emzirmeler. Bu tahmin edildiğinden daha yıpratıcı çünkü anne başka hiç bir şey için rahat zaman bulamıyor, kısacık bir duş için bile çünkü sürekli “ya bebek uyanırsa” diye endişeleniyor. Uykusuzluk ve yorgunluk anneyi yıpratıyor, çoğu zaman sinirli ve sabırsız yapıyor. Bırakın başkaları size yardım etsin. Zaman zaman bebeği eşinize, annenize veya size yardım edebilecek kim varsa ona bırakın ve biraz nefes alın. Hatta yakınınızdaki kuaföre bile gidin. Çok sıradan görünen bu tür faaliyetler sizin için güzel bir değişiklik ve bir nefes alma fırsatı olur. Aslı şunu unutmayın: Her şeyi eksiksiz yapmak zorunda değilsiniz. Aynı anda hem bebeğe bakıp hem yemeği pişirip hem de ev işlerinin üstesinden gelemezsiniz. Zaten kimse sizden tüm bunları beklemiyor. Herkesten biraz daha fazla anlayış ve yardım almak en doğal hakkınız.

• İşime ne zaman dönmeliyim?

Doğum iznine çıkmadan önce iş yerinizde mutlaka bunları danışıp yasal haklarınızı öğrenin. Doğumdan sonra mutlaka eski işinize dönmeyi düşünüyorsanız bunun kesin tarihini işvereninizle, birlikte çalıştığınız müdürler ve ekibiniz veya elemanlarınızla konuşun. Böylece tüm bunları annelik izninizde dert etmezsiniz. Daha sonra bebeğinizi bir bakıcıya bırakmayı düşünüyorsanız bu olayı son güne ertelemeyin. Bakıcınızı gözlemleyebilmek için ve bebekle ikisinin birbirlerine alışması için işe başlamadan 1 hafta veya birkaç gün önce bebeğe bakıcı ile birlikte bakın. Böylece siz de daha sonra rahat rahat işinize geri dönüp çalışabilirsiniz.

• Doğum sonrası ne gibi formaliteler var?

Bebeğinize nüfuz cüzdanı çıkartmalısınız. Ayrıca doktorunuzun size bildireceği ve yapılması gereken bazı rutin aşı ve kontroller var