• Doğum kontrol haplarının faydalarının olduğu kadar zararlarıda çoktur. Bunlar sırayla;

• Adet görememe veya adetlerin çok azalması: Hap kullanan kadınlarda endometrium yenilenmesi normal siklusa göre daha az olur, hap kullanmaya başlayacak kadınlara bu izah edilmelidir.

• Adetler arasında lekelenme veya ara kanama haptaki düşük östrojen düzeyine bağlı olabilir, bunun zararlı olmadığı hastaya izah edilmelidir.

• Bulantı: Yeni doğum kontrol hapı kullanmaya başlayanlarda veya her siklusun başında o.k.başlandığında görülür. Haplar gece alınırsa bulantı kontrol edilebilir.

• Memelerde dolgunluk ve duyarlılık hissi: Oral kontraseptiflerin içindeki östrojen dozuyla ilgilidir. Düşük doz östrojenli doğum kontrol hapı kullananlarda daha az görülür. devamı için tıklayın »

Kondom,yani prezervatif lateks veya poliüretan maddeden üretilen, ilişki öncesi erkeğin sertleşmiş penisine takılan esnek bir kılıftır. Bu kılıf spermlerin vagene dökülerek rahmin içerisine girmesini ve dolayısıyla yumurta hücresinin döllemesini engellemiş olur. Ayrıca AİDS, sifiliz, bel soğukluğu gibi hastalıklardan korunmak için de kullanılır. Kullanımı kolay, ucuz ve güvenilir bir yöntemdir.

Cinsel ilişki öncesinde doğru bir şekilde ve her seferinde yeni bir tane kullanılması halinde koruyuculuğu %96-97 düzeyindedir. Koruyuculuğu prezervatifin kalitesine de bağlıdır. Üzerinde üretim ve son kullanma tarihi bulunan ve içerisinde spermisit (sperm öldürücü) madde içeren prezervatifler tercih edilmelidir. Uç kısmında meninin birikmesi için bir boşluk bırakılmalı ve her ilişkiden sonra delik olup olmadığı kontrol edilmelidir. Eğer delik olduğundan şüphe edilirse hemen bir doktora başvurulmalıdır.

Doğru takılamaması haline yırtılabilir ya da sızıntıya neden olabilir. Prezervatif Vaseline ya da masaj yağı gibi yağ içeren maddelerle kullanılmamalı. Bazı insanların latekse alerjisi olabilir. En büyük avantajı, düzensiz cinsel yaşamı olan çiftler için en uygun korunma yöntemidir.

Kadınlar İçin Prezervatif:
Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan ve gebelikten korunmak için en etkili yöntem prezervatif. Ancak erkeklerin önemli bir kısmı prezervatif kullanmayı istemiyor. Artık kadınların da kullanabileceği prezervatif üretildi. ABD’de “Realty”, Türkiye’de “Femidon” adıyla tüm eczanelerde bulunmakta. Femidom 17 cm. uzunluğunda, yumuşak ve ince poliüretan tabakasından üretilmiştir ve vajinanın içini tümüyle kaplar. Çok ince, kaygan ve yumuşak bir yapıya sahip olduğundan, birleşme sırasında his kaybına neden olmaz. Yan etkisi olmayan, allerji ve irritasyon yaratmayan bir korunma yöntemidir.

Kokusuzdur. Vajinaya yerleştirildiğinde hemen vücut ısısıyla ısınır ve nemlenir. Üretiminde kullanılan silikon bazlı yağ, hareketi kolaylaştırır ve ses çıkarmaz. Her yaştaki kadınlar kullanabilir. Kadınların vücudu için özel olarak tasarlanmıştır, ölçü problemi yaşanmaz. Cinsel ilişkiden 8 saat öncesine kadar takılabildiğinden, ilişkinin bölünmemesini sağlar. Hamileyken ve regl dönemlerinde kullanılabilir. Doğum kontrol haplarıyla birlikte kullanılabilir.

Mukoza yüzeyleri daha fazla olduğundan, AIDS, Hepatit B gibi cinsel yolla bulaşan hastalıkların kadınlara bulaşma riski daha fazladır. HIV virüsünün cinsel ilişkiyle kadına bulaşma olasılığı, erkeğe oranla 15 kat fazladır. Femidom, cinsel yolla bulaşan hastalıklardan koruma sağlar. Eğer sizin ya da partnerinizin latex’e alerjisi varsa, polüretan prezervatif bunun için iyi bir alternatiftir.

İlk kullanımı zor gelebilir; İlişki sonrası kalkmadan önce meninin dışarı sızmasını önlemek için doğru çıkarılmalıdır.

Diafram:
Rahim ağzına geçirilen kenarları daha sert kauçuk bir maddedir. Rahim ağzını kapatarak spermlerin rahim içerisine geçişini engellemekte ve sperm öldürücü maddelerle birlikte kullanıldığında koruyuculuğu artmaktadır. Diafram tarafından tam olarak engellenemeyen spermler spermisit jellerle etkisiz hale gelir. İlişkiden 1 saat önce kadın tarafından rahim ağzına yerleştirilir ve ilişkiden sonra en az 6 saat yerinde kalması sağlanır. HIV dahil cinsel yolla bulaşan hastalıkların bulaşmasını engellemez. Alışana kadar kullanımında aksaklıklar görülebilir.

Spermisitler:
Köpük, tablet ve jel şeklinde bulunan spermisitler vagen içerisinde bulunan spermlerin yok edilmesini sağlarlar. Koruyuculuğu düşüktür.

Ayda bir veya 3 ayda bir kullanılır. İçerisinde bulunan progesteron hormonu sayesinde spermlerin rahim ağzından geçişini, yumurtlamayı ve döllenmiş yumurtanın rahime yerleşmesini engeller.

Aylık iğne (Mesigyna) östrojen ve progesteron hormonunu birlikte içerir, adetin ilk gününde kas içine yapılır, 1 ay boyunca etkili olarak korunma sağlar, enjeksiyon her ay yenilenir.

3 aylık iğne ( Depoprovera) ise progesteron hormonu içerir, adetin ilk 3 günü içinde kas içine yapılır, korunma süresi 3 ay kadar sürer, enjeksiyon düzenli olarak 3 ayda bir tekrarlanır.

Ancak bazı kadınlarda adet düzensizliğine, adet görememe (amenore), lekelenme gibi şikayetlere  yol açabilir. Ancak bu düzensizliğin kadın sağlığı üzerine olumsuz bir etkisi yoktur, iğneler kesildikten bir süre sonra düzelir. Baş ağrısı , sinirlilik gibi yan etkiler ortaya çıkabilir. Adet kanamaları düzensiz, memede şüpheli kitle veya kanser varlığı ya da karaciğerde bir sorun varsa koruyucu iğneler önerilmez. Doğum kontrol haplarını kullanması sakıncalı kadınların bu iğneleri de kullanması sakıncalıdır.

Doğum kontrol haplarına, komple bir jinekolojik muayeneden sonra, mutlaka doktor önerisine göre başlanılmalıdır. Jinekolojik değerlendirme, doğum kontrol hapı kullanması riskli olan kadınların ayrımını sağlamak açısından son derece önemlidir. Doktor kontrolünde hapların ne şekilde kullanılacağı ve herhangi bir yan etki oluşması durumunda nasıl bir yol izlenmesi gerektiği ayrıntılı bir şekilde anlatılır.

Ülkemizde yaklaşık 30 civarında doğum kontrol hapı markası bulunmakta olup her birinin kendine göre bazı farklılıkları vardır. Doktor yaptığı değerlendirme sonrasında hastasına en uygun olan doğum kontrol hapını reçete eder.

İlk kutunun ilk hapı adet kanaması başlangıcının tercihen birinci günü, en geç beşinci günü alınmalıdır. Koruyuculuk o ay hapların düzenli olarak kullanılacağı varsayılırsa hemen başlar.

Kutunun içindeki ilaçlar 21 gün sonunda biter. Bir haftalık ara sonunda 8. günde diğer kutuya geçilir. Ara verilen süre içerisinde genellikle kutunun bitiminden iki gün sonra adet kanaması gerçekleşir. Adet kanamasının ne zaman gerçekleştiği önemli değildir ve 28 günlük düzenli bir adet döngüsünü oluşturmak açısından her zaman iki kutu arasında bir hafta ara verilir.

Yurtdışında bulunan ve henüz ülkemizde kullanımda olmayan bazı doğum kontrol hapları günlük tablet alma alışkanlığını bozmamak için 28 tablet içerirler. Bu tabletlerin 21 tanesi hormon içerirken 7 tanesinin içinde genellikle demir vardır. Bu tip haplarda 21 gün sonrasında 1 hafta boyunca renkleri farklı olan haplar da alınır ve bu bir hafta içerisinde adet kanaması ortaya çıkar. Daha sonra aynen 21 günlük haplarda olduğu gibi kullanıma devam edilir.

Haplar her günün belli bir zaman diliminde (sabah, öğlen, akşam veya gece yatarken) tok karnına alınır. Hapların aynı saatte alınması koşul olmamakla beraber hap alma alışkanlığını korumak açısından kadının belli bir saati belirlemesi ve günlük hapını bu saatte alması önerilir.

Doğum kontrol hapları bebeklerini emziren kadınların sütlerinin gelmesini başlangıçta miktar ve kalite yönünden olumsuz etkiler. Günümüzde kullanılan düşük hormon dozlu haplarda bu etki daha azdır. Bu bayanların süt verim süreleri bu hapları kullanmayan kadınlara göre daha kısa olarak bulunmuştur. Buna karşın doğum kontrol hapı kullanan annelerinden süt emen bebekler üzerinde hastalık, zeka veya psikolojik bozukluk açısından hiçbir olumsuz etkiye rastlanılmamıştır.

Halk arasında anne sütüyle emzirmenin kendisinin bir çeşit doğum kontrol yöntemi olduğu bilgisi bilimsel olarak da kanıtlanmış bir doğrudur. Ancak bu koruyuculuk sadece tam emziren, yani http://www.hamilemiyim.net/ düzenli aralıklarla (4-6 saatte bir) gece dahil emziren ve bebeklerine ek besin vermeyen annelerde ve ilk 6 ay için geçerlidir. Bu koşullarda emzirmenin gebeliğe karşı koruyuculuğu doğum kontrol haplarınınkine (%98) yaklaşmaktadır. En güvenilir koruyuculuk yukarda sözedilen koşullarda emzirmenin ilk 10 haftasında görülür. Bebeğin emme gücünün ve sıklığıın azalması emzirmenin koruyuculuk etkisini azaltır.

Genel kural olarak tam emziren annelerde doğumu izleyen 12. haftadan itibaren, aralıklarla emziren ve ek besin veren annelerde veya hiç emzirmeyen annelerde 3. haftadan itibaren bir doğum kontrol yöntemi kullanılmaya başlanmalıdır.Doğum kontrol hapları alınacaksa bunun düşük doz östrojen (20 microgram) içeren olmasına dikkat edilmelidir. Emziren kadınlar bu haplara doğumu izleyen 6. haftadan sonra, emzirmeyen kadınlar ise 3. haftadan sonra başlayabilirler. Emziren kadınlarda doğum kontrol haplarının alımından sonra süt miktarında önemli bir azalma görülürse, başka bir korunma yöntemine geçmek düşünülmelidir. 12 haftadan önce gerçekleşen düşük veya gebelik sonlandırmasından hemen sonra, daha büyük gebeliklerin düşük ve sonlandırılmasından 2 hafta sonra doğum kontrol haplarına başlanabilir.

Bakır veya hormonlar ile kaplanmış flexibil plastik bir araç rahim içerisine yerleştirilir. Bakır ile kaplı araç spermlerin rahim içi hareketini ve döllenmiş yumurtanın rahim içerisine yerleşmesini engeller. Progestin adı verilen hormon ile kaplı araç ise spermlerin rahim içerisine girişini ve döllenmiş yumurtanın rahim içerisine yerleşmesini engeller. Bakır içeren rahim içi araçlar genellikle ülkemizde sık kullanılmaktadır.

Genellikle doğum yapan kadınlarda korunma sağlamak amacı ile kullanılırlar. Adet zamanı uygulama daha az ağrıya sebebiyet verir ve daha kolaydır.
Yüksek oranda koruyucu etki ortaya çıkarır. Her 100 kadın yılında 0,3 – 1 arası başarısızlık oranı vardır. Takılır takılmaz etki başlar. Ortalama 3 ve 5 yıllık koruma sağlayan tipte rahim içi araçlar vardır.

Doğum sonrası dönemde emzirmeyi etkilemeyeceğinden rahim normale döndüğünde hemen takılabilir. En önemli dezavantajlarından biri rahim içerisinde sık enfeksiyon oluşumuna yol açmasıdır. Kullanıcının hijyenine dikkat etmesi, vücut direncini yüksek tutması ve özellikle ayaklarını soğuğa karşı koruması önemlidir. Adet kanamalarının uzaması, adet sonrası koyu kanlı akıntının devam etmesi, kasık ve bel ağrısı, ara kanamaları ve akıntı, enfeksiyon lehine bulgular olup jinekolojik muayene gerektirir.

Rahim içi araç takıldıktan sonra genellikle adetlerde ortalama bir iki günlük artış, adet miktarında artış ve adet zamanı ağrıda bir miktar artış görülür. Bazı kadınlarda bu şikayetler birkaç aydan sonra düzelir.

Rahim içi araç ile gebe kalındığında özellikle dış gebelik açısından değerlendirme yapılmalıdır. Sık ultrason kontrolleri ve kanda gebelik hormonu tayini yapılmalıdır. Normal rahim içi gebelik durumunda gebeliğin devamı isteniyorsa rahim içi araç çıkarılmalıdır. Ancak gebeliğin kaybolma şansı mevcuttur. Doğum yapmamış kadınlara rahim içi araç pek önerilmez. Sık enfeksiyon riski ve buna bağlı rahim içi yapışıklık, dolayısı ile gebe kalmada sorun olabileceği endişesi her zaman mevcuttur. Ancak Avrupa ülkelerinde yaygındır