Ne Zaman Hamile Kalırım ?

Bayanların büyük bölümü, kulaktan dolma bilgiler nedeniyle, hemen denemelerinin ilk ayında hamile kalacaklarını sanırlar ve kalmayı şiddetle arzu etmektedirler. Bazı çiftlerde hamile kalabilmek için geçen süre bazen 1 yılı dahi bulabilmektedir. Genel kanı altı ayı geçen sürede gebelik oluşmuyor ise çiftlerin birlikte bir uzmana başvurması şeklindedir. Bu konuda yapılan istatistikler şunu göstermektedir;

• Kadınların yanlızca %20 si ilk ayında gebe kalabilmektedir.

• Kadınların %35 ‘i ilk dört ayında gebe kalabilmekte.

• Kadınların %70’i ilk altı ayında gebe kalabilmekte,

• Kadınların %80’i ilk 9 ayında gebe kalabilmekte,

• Kadınların %90 ise denemenin ilk 18 ayında hamile kalabilmektedir.

Hamile kalma sürecini etkileyen en önemli faktörlerden biri de tabi ki kadın ve erkeğin yaşıdır. 30 yaşının altındaki kadınlarda hamile kalma için bekleme süresi ortalama 2-3 ay iken, 35 yaşın üzerindeki kadınlarda bu süre ortalama 8-10 ayı bulabilmektedir.

Doğum kontrol hapları

Günümüzde kadınların en çok kullandığı doğum kontrol hapı, kombine oral kontraseptif denilenidir. Hapı kullanan kadının vücudunun her ay bir yumurta üretmesini engelleyen iki tür hormon vardır. Kadında yumurtlama olmadığı için hamilelik önlenmiş olur.

Doğum Kontrol Hapı Kullanılırken nelere dikkat etmeli ?

Kullanılan doğum kontrol hapının maksimum etkili olabilmesi için ilk kural düzenli olarak alınmasıdır. Haplar iki şekilde ambalajlanmıştır. İlkinde 21 hormon hapı vardır. Her gün bir adet hap yutulur ve tamamı bitince yeni hapa başlamadan önce yedi gün ara vermek gerekir. Bu yedi günde normal bir adet kanaması olur. Haplara yedi gün ara verdikten sonra tekrar başlamayı unutanlar için 28 haplık kutular vardır. Bu her gün bir hap alma düzenini korur. Paketin içinde, diğerinde olduğu gibi, 21 tane hormon hapının yanında yedi günlük arada alınmak üzere yedi tane de “yalancı” şeker hapı vardır. Bir paket bitince ikincisine başlanır.

Doğum kontrol haplarının yanında başka ilaç, vitamin veya şifalı otlar kullanıyorsanız doktorunuza bilgi veriniz. Bunlardan bazıları doğum kontrol haplarının devamı »

Üstün zekalı çocuklar :

İlgilidir, oldukça fazla meraklıdır, sorulara cevap verir, sorunun ayrıntılarını tartışır. yanıtları bilir, sorular sorar, anlamı kavrar, anlam çıkarır, uyanıktır, keskin gözlem yapar, verilen işi tamamlar, projeler oluşturur, iyi fikirleri vardır, alışılmamış tuhaf fikirleri vardır.

Üstün zekalı çocuklar, yaratıcılık, sanat, liderlik kapasitesi veya özel akademik alanlarda yaşıtlarına göre yüksek düzeyde motivasyon, performans ve görev sorumluluğu gösteren ve bu tür yeteneklerini geliştirmek için uygun imkanlara gereksinim duyan çocuklardır. Zeka bölümleri 110-120 arasında olanlar parlak, zeka bölümleri devamı »

Amniosentez anne karnından su alınması

Hamileliğin 16-18 haftalarında anne karnında, bebeğin içersinde bulunduğu sıvıdan tahlil için örnek sıvı alınmasıdır. Anne karnında bebeğin içinde bulunduğu amniyos kesesinin içinde amnios sıvısı vardır. Amnios sıvısı sürekli bir yapım ve emilim halinde olup ana kaynağı bebeğin boşaltım sistemidir. Amniyosentez ile sıvısının içine dökülen hücrelerden örnek alınarak bebeğin genetik yapısını saptamak mümkün olmaktadır.

• Amniyosentez gebeliği izleyen doktorun önerisi olup amniosentez yaptırma kararı tamamen anne- babaya aittir.Yine aynı şekilde amniyosentez sonucunda genetik anomali yada hastalık saptanırsa doktor bebeğin dünyaya geldikten sonraki olası durumu hakkında bilgi verebilir.

• Amniosentezin amacı tedavi olanağı olmayan genetik anomali ve hastalıkları gebeliğin 4’üncü ayında saptayıp aileyi bilgilendirmektir.

• Amniosentez gebeliğin 16-18. haftasında uygulandığında hücre kültürlerinin kesin sonucu 1-2 hafta içinde, bazen daha geç çıkabileceği bilgisi verilmelidir.

• Çoğul (ikiz,üçüz) gebeliklerde deneyimli perinatologlar tarafından kolaylıkla uygulanabilinir.

devamı »

Gebe kalamama

Birlikteliklerde belirli bir sürece sonrasında en büyük arzu çocuk sahibi olmaktır. Ancakbir takım rahatsızlıklar bebek sahibi olmaya engel olur. Bu rahatsızlıklar ve izlenmesi gereken tedavi yöntemlerini anlamaya çalışalım.

• Tüplerin Hasarlı veya Tıkalı Olması:

Tüplerin kısmen veya tamamen tıkalı olması sperm ile yumurtanın buluşmasını engelleyerek döllenme ve gebeliği olanaksız kılar. Tüplerdeki bu hasar, geçirilmiş enfeksiyon, endometriozis veya geçirilmiş bir ameliyat sonrası kalan karın içi yapışıklıkları gibi birçok nedene bağlı olabilir. Gelişmiş ülkelerde cinsel yollardan bulaşan enfeksiyonlar tüplerdeki hasarın en önemli nedeni. Ülkemizde çocukluk çağında alınan verem devamı »

 Hamilelik ne zaman başlar ?

Gebelik erkekten gelen spermin kadının yumurtalıklarından atılan yumurta hücresini döllediği anda başlar.Bu andan 8.haftanın sonuna kadar olan dönem embriyonik dönem olarak adlandırılır. Sekizinci haftadan doğuma kadar olan süreye de fetal dönem denir.

 Adet gecikmesi

Hamileliğin ilk belirtisi adet gecikmesidir. Günümüzde duyarlı gebelik testleri ile adet gecikmesi olmadan bile hamilelik saptanabilmektedir. Gebelik tanısı kan veya idrarda koryonik gonadotropin hormonunun belirlenmesine dayanır (Beta HCG). İlk olarak yumurtlamadan 8 gün sonra bile kanda bu hormonun yükseldiği saptanabilir. Hormon düzeyinin 25 IU/L üzerinde olması gebelik olduğunu gösterir. Hormon düzeyinin 5 IU/L altında olması ise gebelik olmadığını gösterir, ara değerlerde testin iki gün sonra tekrarı gerekir. Çoğu idrar testleri de bu düzeyde pozitif çıkmaktadır.

Gebeliğin rahim içinde ve sağlıklı olup olmadığı ancak ultrasonografi ile belirlenebilir. Gebeliğin rahim dışında olduğu dış gebelik durumlarında da gebelik testi pozitif çıkar. Normal, sağlıklı gebelikte yaklaşık 2 gün ara ile koryonik gonadotropin düzeyi iki katına çıkarken, dış gebelik veya düşük durumlarında hormonun artışı daha yavaş olur.

Vaginal yoldan yapılan ultrasonografi ile son adet tarihinden 5 hafta sonra rahimiçinde gebelik kesesi görülebilir. Bunun için koryonik gonadotropin düzeyinin en az 1500 mIU/ml olması gerekir. Hormon düzeyi 5000 mIU/ml düzeyine çıktığında embryo, 15000 mIU/ml düzeyine çıktığında ise kalb atışları görülebilir. Bu yaklaşık 6 haftalık gebeliğe karşılıktır. Karından yapılan ultrasonografide bebeğin kalb atışlarının görülebilmesi için gebeliğin en az 7 haftalık olması gerekir.

Erken gebelik döneminde yapılan ultrasonografinin gebelik yaşının belirlenmesi açısından da önemi büyüktür. Daha sonra ultrasonografinin hata payı artacağından, özellikle günü geçen gebelerde kesin gebelik yaşını belirlemek için erken gebelikte yapılmış olan ultrasonografilerden yararlanılır.

Olası doğum tarihini belirlerken Naegele formülü kullanılır. Buna göre son adet tarihinin ilk gününe 7 gün ekleyip 3 ay geriye gidilir. Örneğin son adet tarihi 15 Nisan olan bir gebenin olası doğum tarihi 22 Ocak olacaktır.

 B-hCG değeri

Hamileliğin var olduğunun tespiti için B-hCG ölçümü ile kesin sonuca varılmaktadır. Çok erken hamilelikleri dahi bu kan testi yardımı ile tespit etmek mümkündür. Sperm hücresi yumurta hücresini dölledikten sonra bu gebelik ürünü B-hCG adı verilen bir hormon salgılamaya başlar ve B-hCG düzeyleri döllenmeden yaklaşık 7-12 gün sonra kanda normalde olduğu seviyenin üstüne çıkmaya başlar. Hamile olmayan bir kadında, kandaki B-hCG seviyesi 0-5 mIU/ml dir. Kan B-hCG seviyesi belirli bir miktarın üstüne çıkınca idrarda da saptanabilir.

Gebeliğin takibi esnasında B-cHG artışları gebeliğin saklı olup olmadığı hakkında bilgi verir. Normal giden bir hamilelikte 2 günde değerler 1 kat artmaktadır. Artış bu şekilde olmadığı takdirde gebelikte problem var demektir. Özellikle dış gebeliğin tanısı ve takibinde çok önemlidir. Mol gebeliklerde de aynı şekilde tanının konmasında ve özellikle gebeliğin sonlandırılmasından sonra takibinde ve tedavi seçeneklerinin planlanmasında önemli rol oynar.

Norma giden bir gebelikte B-hCG değerleri aşağıdaki gibidir.

Son adet tarihinden itibaren

geçen hafta sayısı DEĞER

3. hafta 5 - 130

4. hafta 75 - 2.600

5. hafta 850 - 20.800

6. hafta 4.000 - 100.200

7/12. hafta 11.500 - 289.000

13/16.hafta 18.300 - 137.000

17/24.hafta 1.400 - 53.000

25/40.hafta 940 - 60.000

 Hamilelikte Bulantı

Hamile olmak her kadının yaşamındaki en özel anların başında geliyor. Ah! Bir de şu mide bulantıları olmasa… Ne yazık ki bu çok özel zamanı yaşarken neredeyse tüm anne adayları bu problemi yaşıyor. Peki bulantılar neden oluyor? Bu sorunun kesin bir yanıtı yok. Ancak bu şikayetlerin gebelikte salgılanan bazı hormonlar ve psikolojik faktörlerden kaynaklandığı tahmin ediliyor. Hamileliğin devamlılığını sağlayan ve plasenta tarafından salgılanan gebelik hormonu HCG aşırı duyarlı olan kadınlarda bulantı ve kusmaya neden oluyor. Hamileliğin 3. ayına doğru bu hormonlar kanda arttığı için bulantılar da şiddetleniyor.

Bulantılar olumlu

Normal bir mide bulantısı anne karnındaki bebeği etkilemiyor. Bu nedenle bebeğiniz için endişelenmenize gerek yok. Ayrıca bulantı sağlıklı bir hamileliğin göstergesi. Tabii eğer günden beş kereden fazla kusuyorsanız doktorunuza danışmanızda yarar var. Aşırı derecede sıvı kaybı sağlınız açısından sakıncalı olabilir. Kesinlikle doktorunuza danışmadan bulantı kesici hapları kullanmayın. Sadece doktor kontrolünde bu ilaçları alabileceğinizi unutmayın. Hekim kontrolü altında kullanıldığında bu ilaçları kullanmanızın hiçbir sakıncası yok. Bu arada bulantıların 16. haftadan sonra sona ereceğini aklınızdan çıkarmayın. O tarihten sonra bulantısız hamilelik günleri sizi bekliyor.

Bulantıya karşı öneriler

Ne kadar sağlıklı olduğunu söylesek de bu bulantılara katlanmak kolay değil, elbette. Ancak pratik bazı önerilerle bulantıların etkilerini en aza indirmek hiç de zor değil. İşte bazı küçük ama etkili tavsiyeler:

• Bulantının sabahları daha çok görüldüğü bir gerçek. O halde uyandıktan hemen sonra açlığınızı haifletmek ve bulantınızı önlemek için bir parça ekmek yemeniz son derece faydalı.

• Mideniz aşırı derecede bulanıyorsa yemek yapmak için mutfağa girmemeye özen gösterin.

• Herkes yemek yerken aynı sofrada oturmamaya çalışın.

• Çaydan ve kahveden uzak durun. Bu içecekler mideyi ekşiteceği için bulantıyı artırıyor. Bunun yerine az şekerli nane çayı ya da kola içebilirsiniz.

• Hem sağlıklı beslenmek hem de midenizi yormamak adına meyva, sebze gibi besinleri tercih edin. Yağlı ve aşırı baharatlı yiyeceklerden uzak durun. Bu arada yemeğinizi az az ama sık sık yemeği ihmal etmeyin.

• Eğer kusma problemi yaşıyorsanız sıvı almayı ihmal etmeyin. Bol bol su için.

• Kusmaya bağlı olarak hamilelerde bazen B1 ve B6 vitamini eksikliği görülüyor. Bunu önlemek için yemeklerinize yulaf katın ve doktorunuza danışarak vitamin takviyesi yapın.

• Tüm bu önlemlere karşın bulantı ve kusma şikayetiniz devam ediyorsa hiç vakit kaybetmeden doktorunuza danışın.

 Hamileliğe karar vermek

Kadınların yaşamı boyunca verdiği en önemli ve mutluluk verici kararlardan biriside çocuk sahibi olmak istemesidir. Doğal olarak, hayatınını herhangi bir döneminde çocuk sahibi olmayı istemeyen kadın yok gibidir.

Ancak bu karar verildiğinde hamile kalmadan önce hem ruhsal hem de fiziksel olarak hazır olmak gerekir.

Özellikle eşlerin her ikisinin de çalıştığı ailelerde bebeğin bakımı ve duygusal ihtiyaçlarının da karşılanması gerektiği göz önüne alınarak planlama yapılmalıdır.

Bu arada en önemli konulardan biri de anne ve baba adaylarının psikolojik açıdan tam anlamı ile hazır olmaları, herhangi bir psikolojik rahatsızlık nedeni ile tedavi görüyor olmamalarıdır.

Depresyon çağımızın oldukça sık rastlanan bir sorunudur. Anti- depresan ilaç kullanan bayanların hamilelikten korunmaya özellikle çok dikkat etmesi gerekmektedir.

Depresyon tedavisinin tamamlanmasından yaklaşık 3-6 ay sonra korunmanın bırakılması tavsiye edilir.

Hamilelik öncesi dikkat edilmesi gerekenler

Hamile kalmayı planlayan bir bayanın genel sağlık durumu son derece önemlidir. Hamile adayları için mümkün olduğunca ideal yaşam koşulları istenir.

Düzenli alışma ve dinlenme saatleri, uyku saatlerinin yeterli ve uygun koşullarda olması, sigara ve alkol tüketiminin olmaması ve yoğun sigara dumanı olan yerlerde zaman geçirilmemesi önemlidir.

Sigara bilindiği gibi hemen tüm olumsuz etkilerini damar sistemi üzerinden göstermektedir. Bebeği anne ile ilişkilendiren, onun beslenmesini, oksijenlenmesini sağlayan ve atıklarını boşaltan sistem olan plasentanın tamamen bir damar sistemi olduğu düşünüldüğünde sigaranın hamilelik üzerindeki zararları açıkça görülmektedir. Doğurganlık çağında bir bayanın hiç sigara içmemesi ideal olmakla birlikte en azından hamileliğin fark edilmesi ile birlikte hemen sigara kullanımı bırakılmalıdır. Sigara azaltmak çözüm değildir ve önerilmez. Gebe adayı bir bayanın bilinen hastalıklarının iyi kontrol altında olması çok önemlidir.

Toplumumuzda en sık rastlanan hamileliği komplike edebilecek hastalıklar arasında anemi (kansızlık), diyabet (şeker hastalığı), guatr, kalp romatizması ve doğuştan kalp kapak sorunları gelmektedir. Ayrıca enfeksiyon hastalıklarının bazıları da oluşacak hamilelik için çok ciddi riskler oluşturur. Bunların başlıcaları kızamıkçık, suçiçeği, kabakulak enfeksiyonlarıdır. Bu enfeksiyonlar erken hamilelik döneminde geçirildiğinde bebeğin sakat kalmasına ya da hamileliğin düşükle sonlanmasına neden olabilecek enfeksiyonlardır.

Hamilelik öncesi muayene

Normal koşullarda bir bayanın düzenli olarak yılda bir kez jinekolojik muayeneden geçmesi ve temel sağlık taramalarının yapılması gerekmektedir. Bunların başında vajinal smear testi ve meme ultrasonografisi gelmektedir. Hamile kalmaya karar veren bir bayanın ise hamileliğin planlandığı tarihten yaklaşık 3 ay önce kapsamlı bir muayene olması ve bazı tetkiklerin yapılması gereklidir.

Muayene Aşamaları

Anne adayının hamilelik öncesi danışma amaçlı ilk muayenesi adet döneminin hemen bitiminde yapılır. Muayenenin öncesinde detaylı bir hikaye alınır. Bu ilk görüşmede hem anne hem de baba adayının aile geçmişleri sorgulanır, soylarında genetik geçiş gösteren herhangi bir anomali ya da hastalığın olup olmadığı araştırılır. Eşi ve kendisinin aile fertlerini de içeren anamnez sırasında dikkati çeken noktalar (özürlü ya da ölü doğan bebekler, kronik hastalıklar, konjenital anomaliler, vs.) incelenmek üzere not edilir. Eşlerin özgeçmişleri de genel sağlık durumları ve geçirdikleri hastalıklar konusunda detaylı bir şekilde taranır.

Sonrasında kalp hastalığı, diyabet, karaciğer hastalığı, böbrek hastalığı gibi kronik sistemik hastalığınız olup olmadığını sorgulanır. Bu hastalıkların varlığı hamileliğin size zarar vermesine neden olabileceği gibi bebeğinizin sağlıklı gelişimine engel olabilmesi açısından da önemlidir. Anne adayının fizik muayenesini takiben jinekolojik muayenesi yapılır ve bu sırada smear testi alınır. Yapılan muayenede dikkati çeken noktalar (rahimde şekil anomalisi, vajinismus, pelvis darlığı, polikistik over) var ise bunlar kaydedilir ve incelemeye alınır. Ayrıca miyom, yumurtalık kisti, endometriozis gibi hamileliğe engel olabilecek durumların varlığına yönelik ipuçları aranır ya da daha önceden bu tür durumların varlığı tespit edilmiş ise uygulanan tedaviler ve sonuçları ile ilgili bilgi edinilir. Bazı jinekolojik hastalıklar ve enfeksiyonlar hamile kalmada güçlüğe ya da hamile kalındığında düşüklere neden olabildiğinden jinekolojik öykü son derece önemlidir.

Yaşanılan hamilelikler ile bunların sonuçları ile ilgili bilgiler de önemli ipuçları verebilir. Eğer daha önce doğum yapılmışsa bebeklerin doğum haftaları, doğum kiloları, doğum şekli, eylem ve doğum sırasında yaşanan özellikler değerlendirilir. Eğer daha önceden tekrarlayan düşükler, sakat ya da ölü doğumlar varsa yeniden hamile kalmadan önce bunların nedenlerinin araştırılması ve gerekiyorsa tedavi edilmesi gerekecektir.

Düzenli ya da düzensiz kullanılan ilaçlar hekim ile tartışılmalı, bunların ve bebeğe olan etkileri sorgulanmalıdır. Öte yandan alerji varlığı ve hangi maddelere karşı allerjik olunduğu da önemlidir.
Hamile adayı bir bayana yapılacak olan laboratuar incelemeleri:

- Kan grubu

- Tam kan sayımı

- Tam idrar tahlili

- Açlık kan şekeri, üre, kreatinin, AST, ALT

- TSH

- TORCH (toxoplazma, rubella, cytomegalovirus, herpesvirus antikorları)

- Hepatit B antijen ve antikor

- Varicella Zoster (suçiçeği) antikor

Bu tetkiklerin hamilelikten 3 ay önce yapılmasındaki amaç aşı ile korunulabilecek hastalıklara karşı anne adayının direnç durumunu saptamak ve aşılama için zaman kazanmaktır.

Rubella (kızamıkçık), cytomegalovirus, hepatit B ve suçiçeği aşı ile direnç kazanılacak hastalıklardır. Özellikle rubella aşısı canlı zayıflatılmış virüs kullanılarak yapıldığından aşı sonrası 3 ay hamile kalınmamalıdır.

Kan grubu tayini ile eşler arasında Rh ve ABO uyuşmazlığı saptanır. TSH testi tiroid bezininçalışma durumu hakkında bilgi verir ve gerektiğinde hamilelik öncesi ilaç ile fonksiyonların düzeltilmesini sağlar. Bu temel testlerin yanı sıra anamnez ve muayenenin gerektirebileceği ek tetkikler tamamlanarak gebe adayının mümkün olabilecek en uygun koşullarda korunmayı bırakması sağlanır.

Muayene sonrası

Tüm incelemeler yapıldıktan ve hamile kalmaya engel bir durum mevcut ise var olan patolojiler tedavi edilir. Hamile kalınmasını engelleyecek tüm sorunların giderilmesiyle birlikte anne adayına hamile kalabilmesi için dikkat etmesi gerekenler sıralanır.